De Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW) is van oudsher een genootschap van excellente Nederlandse wetenschappers. Leden worden gekozen op basis van hoogwaardige wetenschappelijke prestaties. Een lidmaatschap is voor het leven. De KNAW kiest jaarlijks maximaal 16 nieuwe leden. Lidmaatschap is een groot eerbetoon voor een wetenschappelijke carrière.

KNAW leden

Sinds 2026

Jacquelien Scherpen

Jacquelien Scherpen is hoogleraar Systems & Control en tevens rector magnificus van de RUG. Haar onderzoek is van toepassing op allerlei technische systemen, van het besturen van robots tot het regelen van slimme energiesystemen. Scherpen leverde belangrijke bijdragen aan de wiskunde van het in balans brengen van modellen voor 'niet-lineaire regelsystemen', zoals een thermostaat die gekoppeld is aan een verwarming, en reduceerde zo de complexiteit ervan. Opmerkelijk is dat ze ook interdisciplinair samenwerkte m et gedragswetenschappers en economen, om ook menselijke factoren mee te nemen. Publiekelijk spreekt Scherpen zich uit over wetenschap, techniek en het ontwikkelen van talent. Als vrouw in een technisch, door mannen gedomineerd vakgebied, vervult Scherpen de voorbeeldrol met verve.

Lude Franke

Lude Franke is hoogleraar functional genomics bij het UMCG. Hij heeft 'niet-coderende' DNA, het deel van het DNA dat niet vertaald wordt in eiwitten, onderzocht en creëerde zo meer inzicht in hoe cellen en organismen werken, maar ook aanknopingspunten voor nieuwe medicijnen. Tijdens de coronacrisis ontwikkelde hij de Corona Barometer, die inzicht bood in het verloop van de epidemie. Bovendien liep Franke voorop in het vertalen van de nieuwe inzichten naar medische toepassing, zoals een goedkoop DNA-medicatie paspoort, dat de reactie op bepaalde medicijnen voorspelt. Franke heeft ook nog eens talent voor wetenschappelijke visualisatie, en won daar meerdere prijzen mee.

Sinds 2025

Jingyuan Fu

Jingyuan Fu is hoogleraar systeemgeneeskunde bij het UMCG. Ze heeft baanbrekend onderzoek uitgevoerd waarin grootschalige data over menselijke genen, het darmmicrobioom, en omgevings- en leefstijlfactoren worden gecombineerd om individuele verschillen in gezondheid en ziekte te begrijpen. Haar onderzoek richt zich op interacties tussen de mens en microben bij het reguleren van de menselijke stofwisseling, immuniteit, en de effectiviteit en veiligheid van medicijnen. Om de vertaalslag naar de praktijk te maken ontwikkelt ze ook geavanceerde lever-op-een-chipmodellen, die gekoppeld kunnen worden aan darm-op-een-chip en bacteriële culturen, om de darm-lever dynamiek in vitro simuleert. Als medeoprichter van de Groningen Microbiome Hub, een interdisciplinair platform binnen het UMCG, versnelt ze bovendien de omschakeling van wetenschappelijke kennis naar de praktijk.

Lisa Herzog

Lisa Herzog is hoogleraar politieke filosofie en economie. In haar onderzoek richt ze zich op hoe kennis in onze samenleving wordt verdeeld en welke invloed dat heeft op de democratie. Daarnaast onderzoekt ze hoe morele en democratische waarden een sterkere plek kunnen krijgen binnen de economie, en hoe organisaties menselijker en rechtvaardiger ingericht kunnen worden. Als decaan van de faculteit Wijsbegeerte zet ze zich actief in voor een democratische bestuurscultuur. Sinds haar lidmaatschap in de Global Young Academy draagt ze ook in verschillende contexten bij aan mentorschap voor gevluchte wetenschappers en de verbetering van Global Science Equity.

Helga de Valk

Helga de Valk is hoogleraar migratie en levensloop. Daarnaast is ze directeur van het NIDI (Nederlands Interdisciplinair Demografisch Instituut). Levens van mensen doorlopen verschillende fases waarin allerlei gebeurtenissen plaatsvinden. Vaak hebben ervaringen in de jeugd en jongvolwassenheid ook nog gevolgen voor kansen in het latere leven. Helga de Valk onderzoekt levenslopen van jongeren en volwassenen met speciale aandacht voor de rol van migratie daarin. Ze kijkt daarbij zowel naar het individuele perspectief als de bredere maatschappelijke context in een internationaal vergelijkend perspectief. Met haar expertise adviseert ze Europese en Nederlandse beleidsmakers over cruciale fases in de levensloop, de rol van migratie en bevolkingsveranderingen in den brede.

Overige KNAW-leden met een aanstelling bij de RUG

KNAW Akademiepenning

De Akademie reikt eens in de twee jaar de KNAW Akademiepenning uit aan een persoon die zich bijzonder heeft ingezet voor de bloei van de Nederlandse wetenschap. In 2019 werd de Akademiepenning toegekend aan Trudy Dehue, wetenschapssocioloog, publicist en emeritus hoogleraar van de Rijksuniversiteit Groningen de prijs. Ze krijgt de prijs omdat ze het maatschappelijk debat over belangrijke kwesties in de wetenschap in gang heeft gezet.
Lees meer over Trudy Dehue

KNAW Akademiehoogleraren

De KNAW kende tot 2016 jaarlijks twee prijzen van elk één miljoen euro toe aan de meest excellente onderzoeker in de sociale of geesteswetenschappen en aan de meest excellente onderzoeker in de natuur-, technische of levenswetenschappen. De KNAW wilde met de Akademiehoogleraar-beurzen excellente onderzoekers belonen die in hun carrière hebben aangetoond dat zij tot de absolute top van hun vakgebied behoren: een lifetime achievement award.

2010: Prof. dr. Elisabeth de Vries

Elisabeth de Vries (Medische Oncologie) is benoemd tot Akademiehoogleraar vanwege het baanbrekende onderzoek dat zij verricht binnen een zeer breed spectrum van de medische oncologie. Zij is een vooraanstaand internationaal onderzoeker en ontwikkelt en implementeert nieuwe technieken in zowel wetenschappelijk onderzoek als patiëntenzorg.

2010: Prof. dr. Eric Bergshoeff

Eric Bergshoeff (Theoretische Natuurkunde) heeft belangrijke bijdragen geleverd aan wetenschappelijke doorbraken op het gebied van de snaartheorie en membranen. Hij is een internationaal erkend wetenschapper, wiens ideeën het vakgebied sterk hebben ontwikkeld en beïnvloed. Gedurende zijn carrière is Bergshoeff telkens vernieuwend geweest en zijn ontdekking van de brane theory is van blijvende invloed op de theoretische en mathematische natuurkunde.

2008: Prof. dr. Ben Feringa

Ben Feringa is benoemd vanwege zijn baanbrekende werk op scheikundig gebied. Hij verwierf wereldfaam met de synthese van organische moleculen. Feringa slaagde er als eerste in moleculaire motoren te synthetiseren die onder invloed van licht blijven draaien. Wereldwijd beschouwen zijn vakgenoten dit als een van de hoogtepunten van de moderne scheikunde. Veel van de postdoc-onderzoekers die hij uit de hele wereld heeft aangetrokken, bekleden inmiddels hoge functies aan gerenommeerde buitenlandse universiteiten.

2007: Prof. dr. Dirkje Postma

Dirkje Postma, hoogleraar Pathofysiologie van de ademhaling, is benoemd tot Akademiehoogleraar vanwege haar bijdragen op het gebied van luchtwegaandoeningen. Postma heeft zich beziggehouden met astma, chronische obstructieve longziekten (COPD) en allergieën. Als gevolg van haar vroege werk werd het gebruik van steroïden bij astmapatiënten een standaardbehandeling waar miljoenen mensen in de hele wereld baat bij hebben. Zowel haar klinische werk als haar fundamentele onderzoek is van een uitzonderlijk niveau.

2005: Prof. dr. Bram Buunk

Bram Buunk, hoogleraar Sociale psychologie, is benoemd tot Akademiehoogleraar vanwege zijn invloedrijke theoretische bijdragen aan de sociale vergelijkingstheorie, zijn empirisch onderzoek naar sociale vergelijking in eerder onontgonnen domeinen, en zijn evolutionair-psychologische benadering van sociaal gedrag. Met zijn werk levert hij belangrijke bijdragen aan de oplossing van problemen op het gebied van werkgerelateerde stress en burn-out, geestelijke gezondheid en levensbedreigende ziekten. Zijn onderzoek heeft tevens belangrijke conclusies opgeleverd op het terrein van jaloezie en wederkerigheid in interpersoonlijke relaties.