Skip to ContentSkip to Navigation
Over onsFaculteit WijsbegeerteOnderwijsSamenvattingen van scripties

Zetstra, R.

Auteur: Rienk Zetstra
Afstudeerjaar: 2007
Vakgroep: Theoretische Filosofie

Scriptie:

Who did it?

 

Samenvatting:

Deze scriptie behandelt de vraag hoe gespecificeerd wordt wie degene is die de handeling uitvoert. Dit is een vraag ingegeven door de ervaringen van patiënten met schizofrenie. Sommige van hen ervaren gedurende een psychose namelijk dat de handelingen die ze verrichten niet door hen zelf, maar door iemand anders verricht worden. In de psychiatrie wordt dit de ‘alien force’ genoemd, en deze wanen worden beinvloedingswanen genoemd. De vraag die dit oproept is, hoe het mogelijk is dat deze patiënten deze ‘alien force’ ervaren als degene die de handeling verricht die toch door hun lichaam wordt uitgevoerd. Tegelijk roept het ook de vraag op die in deze scriptie behandelt wordt: hoe kan het dat we onszelf als degene ervaren die in ons handelen de handelingen verricht?

Met betrekking tot de ervaringen van patiënten met beinvloedingswanen is het vooral van belang dat er een verschil is in ervaring tussen handelingen van ‘het zelf’ en van ‘de ander’. Tegelijk is er een neurologische component die duidelijk maakt dat er een overeenkomst is in handelingen van ‘het zelf’ en ‘de ander’, namelijk ‘mirror neurons’. Mirror neurons zijn neuronen, in onder andere de motorische cortex, die actief worden zowel in uitgevoerde en geobserveerde overeenkomende acties. Wanneer ik mijn arm omhoog doe, en jij observeert mij terwijl ik dat doe, dan worden in jouw motorische cortex dezelfde neuronen actief als wanneer jij zelf jouw arm omhoog zou doen. Het verschil tussen de geobserveerde en uitgevoerde handeling zit in de ervaring van de handeling. In het geval van de geobserveerde handeling zal jij niet de ervaring hebben dat je het zelf doet, maar wanneer jij deze handeling uitvoert zul je wel de ervaring hebben dat jij degene bent die dit zelf doet.

Patiënten ervaren beinvloedingswanen omdat er een bepaalde verstoring is met betrekking tot de werking van het mirror neuron mechanisme. Het resultaat van deze verstoring is dat handelingen ervaren kunnen worden als handelingen die uitgevoerd zijn door iemand anders en niet door hen zelf. Dit komt omdat de ervaring van een handeling altijd gepaard gaat met de ervaring van iemand die iets doet. In deze scriptie komt dit naar voren vanuit de theorie van Metzinger en Gallese. Volgens hen codeert het mirror neuron mechanisme voor twee fenomenologische modellen waarmee de ervaring van ons handelen en dat van anderen gemodelleerd wordt. Het eerste fenomenologische model is het fenomenologische zelf model (PSM), het model wat een organisme van zich zelf heeft. Het tweede is het fenomenologische model van de intentionaliteits relatie (PMIR), het model dat de relatie beschrijft waarin een organisme staat tot objecten en anderen. Deze scriptie geeft een antwoord op de vraag hoe de modellering van deze ervaring kan leiden tot een ervaring van een zelf uitgevoerde handeling als uitgevoerd door iemand anders, zoals het geval is in beinvloedingswanen. Zo kan ook een antwoord gegeven worden op de centrale vraag van deze scriptie: hoe wordt gespecificeerd wie degene is die de handeling uitvoert?

 

Laatst gewijzigd:01 november 2013 14:53