De werkdruk in het hoger onderwijs is al jaren een punt van zorg. Docenten, onderzoekers en studenten ervaren vaak stress door strakke deadlines, beperkte rustmomenten en een continue stroom van verplichtingen. Om hier verandering in te brengen, heeft De Jonge Akademie het initiatief genomen voor het "Slimmer Academisch Jaar" (SAJ): https://www.dejongeakademie.nl/en/projects/2043281.aspx. Dit voorstel beoogt de werkdruk te verminderen door meer rust en flexibiliteit in te bouwen, zonder afbreuk te doen aan de onderwijskwaliteit. Het idee van een beter gebalanceerd academisch jaar wordt breed omarmd, zowel door de academische gemeenschap als door studenten.

Ook de Young Academy Groningen heeft in een recent rapport aandacht besteed aan dit thema. Hoewel het SAJ veelbelovend is, zijn er belangrijke overwegingen om ervoor te zorgen dat het daadwerkelijk de voordelen oplevert die het belooft. Daarom doen wij, de personeelsfractie van de universiteitsraad, zes aanbevelingen om het SAJ succesvol te implementeren.

1. Betrek de Academische Gemeenschap Actief bij de Implementatie
Het SAJ kan alleen slagen als het samen met docenten en studenten wordt vormgegeven. Naast het advies- en instemmingsrecht van de faculteitsraden en opleidingscommissies, is het essentieel dat de hele gemeenschap wordt betrokken bij de uitvoering. Dit zorgt ervoor dat het SAJ niet alleen een top-down besluit blijft, maar een gezamenlijk project wordt dat aansluit bij de behoeften van iedereen.

2. Evalueer en Pas Continu Aan
Het SAJ moet niet statisch zijn, maar een dynamisch model dat zich kan aanpassen op basis van feedback. Structuur een continu evaluatieproces in, met duidelijke mechanismen om inzichten, zorgen en suggesties te verzamelen. Zo kan het SAJ worden gezien als een experiment, waarbij de academische gemeenschap actief bijdraagt aan verbeteringen.

3. Deel Best Practices Tussen Faculteiten
Niet elke faculteit hoeft het wiel opnieuw uit te vinden. Door ervaringen en succesvolle aanpakken te delen, kunnen faculteiten van elkaar leren. Wat werkt goed in de ene faculteit, kan wellicht ook elders worden toegepast. Dit bevordert niet alleen efficiëntie, maar zorgt ook voor een eerlijkere en consistentere implementatie van het SAJ.

4. Financiële Ondersteuning voor een Slimmer, Niet Alleen een Korter Jaar
Een korter academisch jaar is niet genoeg—het moet ook slimmer worden. Dat betekent dat docenten tijd en middelen moeten krijgen om hun onderwijs te herontwerpen en nieuwe onderwijsmethoden te ontwikkelen. Dit omvat ook ondersteuning voor onderwijsassistenten, die een cruciale rol spelen in het onderwijs. Zonder deze investering loop je het risico dat het SAJ alleen maar leidt tot meer werkdruk.

5. Avond- en Weekendonderwijs Alleen in Bijzondere Gevallen
Avond- en weekendcolleges moeten de uitzondering blijven, niet de regel. Als ze al plaatsvinden, moet dit alleen gebeuren met docenten die hier expliciet voor kiezen. Dit draagt bij aan een betere werk-privébalans en voorkomt onnodige belasting.

6. Flexibiliteit voor Specifieke Programma’s
Niet alle opleidingen zijn hetzelfde. Sommige, zoals biologie, hebben bijvoorbeeld langere veldwerkperiodes die niet zomaar in een standaardrooster passen. Het SAJ moet ruimte bieden voor flexibiliteit en uitzonderingen, zodat het voor iedereen werkt—zonder de kernprincipes van rust en balans uit het oog te verliezen.

Het SAJ is een belangrijke stap naar een gezondere en evenwichtiger academische omgeving. Als bovenstaande aanbevelingen worden meegenomen in de implementatie, kan het echt het verschil maken. Laten we er samen voor zorgen dat dit niet alleen een korter, maar vooral een slimmer academisch jaar wordt—een jaar dat rust, kwaliteit en flexibiliteit combineert, ten bate van iedereen in onze universitaire gemeenschap.

Wat vind jij? Heb je zelf ervaringen met werkdruk in het onderwijs, of ideeën voor het SAJ? Deel je gedachten in de reacties! We zijn benieuwd naar jouw perspectief