Skip to ContentSkip to Navigation
Over onsFaculteit der Letteren

Imaka-lezing: Scandinavisch heidendom en moderne interpretatie

Wanneer:ma 24-11-2014 om 19:30
Waar:Arctisch Centrum, A-weg 30 (ingang Herman Colleniusstraat)

Op maandag 24 november wordt de volgende IMAKA-lezing gehouden met als thema Scandinavisch heidendom en moderne interpretatie. Ons beeld van het vóór-Christelijke heidendom in Scandinavië berust in belangrijke mate op het werk van de IJslander Snorri Sturluson († 1241). Hij schreef kort na 1220 een ars poetica waarin hij de achtergrond van de Oudnoorse poëtische omschrijvingen van goden en mythologische wezens uiteenzette.

Archeologische bronnen speelden alleen dan een rol, als zij het door de schriftelijke bronnen gegeven beeld ondersteunden. Dit traditionele beeld van het Scandinavische heidendom raakte echter in beweging met de introductie van de uit Amerika afkomstige New Archaeology. Dit is een stroming die het vondstmateriaal ondergeschikt maakt aan het reconstrueren van een verondersteld sociologisch en antropologisch model van de cultuur waaruit de artefacten zijn voortgekomen.

Deze benadering opende de deur voor een nieuwe interpretatie van het Oseberg scheepsgraf in Vestfold, Noorwegen (9e eeuw), waarbij de motieven van het houtsnijwerk en de textielfragmenten gezien werden als refererend aan een sacrale functie van één van de twee bijgezette vrouwen. Dit idee viel in goede aarde, hetgeen niet verrassend is in een land met een sterke feministische traditie.

Het vond ook navolging. Zo meenden de organisatoren van de Stockholm-tentoonstelling Den starka kvinnan: fr å n völva till häxa (Stockholm 1995) dat de in een aantal vrouwengraven gevonden, tot dan toe niet overtuigend geïnterpreteerde staven, toverstaven moesten zijn. Deze gedachte werd wetenschappelijk uitgebouwd door de Engelse archeoloog Neil Price, die concludeerde dat de uitoefening van sei ð, d.i. Oudnoorse magie, een centrale plaats had in de voorstellingswereld en de rituelen van de Oudnoorse religie. De these is aanstekelijk, maar gebaseerd op een onbekommerd gebruik van geselecteerde passages uit de Oudnoorse literatuur en feitelijk onhoudbaar. De in het houtsnijwerk van de Oseberg wagen voorkomende motieven hebben parallellen in de iconografie van het continent en mogelijk moeten we eerder denken aan culturele uitstraling daarvandaan.

De inleider, drs. Kees Samplonius, heeft meerdere publicaties geschreven over Oudnoorse religie en mythologie. Hij werkt aan de Universiteit van Amsterdam, Scandinavian Studies.

Wanneer           24 november 2014

Hoe laat             19:30 uur

Waar                  Arctisch Centrum, A-weg 30 (ingang Herman Colleniusstraat)

Toegang             € 2,00; studenten € 1,00