Skip to ContentSkip to Navigation
Over onsFaculteit WijsbegeerteOnderwijsSamenvattingen van scripties

Maclaine Pont, P.

Auteur: Pol Maclaine Pont
Afstudeerjaar: 2000
Vakgroep: Sociale filosofie, Sociale kennistheorie en Ethiek

Scriptie:
Hoe multifunctioneert de studentenchipkaart?

Samenvatting:
Hoe kan het gebeuren dat een innovatief idee niet van de grond komt, dat een beoogde functie niet aanslaat, of dat het eindresultaat van een moeizaam project heel anders is dan verwacht? Meestal wijzen mensen bij een probleem een schuldige aan. Het probleem oplossen betekent dan die schuldige opsporen en aanpakken. In zijn actor-netwerk benadering van een technologisch project laat Bruno Latour *) echter zien dat technologie niet zo eenvoudig in elkaar steekt. In plaats van een eenduidige, lineaire oorzaak voor het succes of falen van innovaties te zoeken, zou men voor ieder afzonderlijk geval moeten kijken naar de manier waarop de bestaande configuraties ontstaan zijn.
Een innovatie is een samenvoeging van elementen, die leidt tot een nieuwe actor, met nieuwe handelingsmogelijkheden en doelen. Om te begrijpen wat er allemaal in het geding is bij het willen samenvoegen van die elementen, moet je de identiteit van al die elementen ontrafelen. Belangrijk daarbij is om de dingen zonder vooropgezette kaders, ofwel symmetrisch te behandelen. Dan pas kun je verklaren waarom sommige technologieën het schoppen tot een actief actor-netwerk, dat handelt en doet handelen, terwijl andere dat nooit lukt.
Latour komt hiervoor met de metafoor van leven: een artefact moet tot leven komen. Hoe dit gebeurt beschrijft hij met een andere metafoor, de liefde. De innovatie en haar omgeving moeten namelijk relaties aangaan, opdat er interactie en handeling kan plaatsvinden. De netwerken moeten zich verweven van een complex samenstel van uiteenlopende identiteiten tot een geheel wat als eenheid kan functioneren. Dit aangaan van zogenaamde socio-technische compromissen is een subtiel proces van telkens kleine toenaderingen, net als de liefde. Slaagt dit proces, dan is het resultaat een ding met handelingsmogelijkheden, eisen, macht en zwakheden; kortom, een karakter of ziel.
Met het aanreiken van deze metaforen is nog niet duidelijk hoe een ding tot leven gebracht kan worden. In mijn scriptie onderzoek ik aan de hand van Latours theorie drie cases van de Studentenchipkaart, aan de RUG, de VU en de KUB. Daarin wordt gezocht naar een manier om om te gaan met de behoefte aan stuurbaarheid en controle binnen een in principe onvoorspelbaar proces. In iedere casus komen een aantal nieuwe noties naar voren voor de invulling van de metaforen, die uiteindelijk zullen leiden tot een praktische noties voor de inrichting van innovatieve projecten.

Laatst gewijzigd:29 juni 2016 09:18