Skip to ContentSkip to Navigation
Over onsFaculteit WijsbegeerteOnderwijsSamenvattingen van scripties

Kok, A.

Auteur: Annemarie Kok
Afstudeerjaar: 1996
Vakgroep: Sociale filosofie, Sociale kennistheorie en Ethiek

Scriptie:
De burger als journalist / De journalist als burger?

Samenvatting:

Democratie, het kritisch beoordelen van machten in de samenleving en publiek debat zijn centrale begrippen in de neorepublikeinse burgerschapstheorie. In mijn scriptie betoog ik dat de neorepublikeinse burger, zoals we die tegenkomen in 'De republiek der weerbaren' van Bas van Stokkom, ten onrechte is gevormd naar het beeld van de intellectueel (interesse voor politiek en debat, argumentatieve competentie) en bovendien wordt opgezadeld met een taak (de permanente bereidheid om machten in de samenleving kritisch te volgen) die in de hedendaagse samenleving primair door journalisten wordt vervuld. Neorepublikeinen miskennen, anders gezegd, het dubbel indirecte karakter van de politiek: in de politieke openbaarheid zijn niet alleen professionele politici maar ook professionele journalisten actief.
Journalisten verrichten werkzaamheden waarvoor het andere burgers aan zin, tijd en vaardigheden ontbreekt. Zij leveren de bouwstenen voor het in de democratische samenleving zo belangrijke proces van openbare meningsvorming, althans, voor zover zij zich toeleggen op de kerntaak van de journalistiek. Die formuleer ik als volgt: openbaar maken wat niet algemeen bekend is, om burgers kennis te laten nemen van gebeurtenissen in politiek en maatschappij, zodat zij zich een oordeel kunnen vormen over de wijze waarop zij worden bestuurd. Een door professionele journalisten bemiddelde openbaarheid is dus een noodzakelijke voorwaarde voor democratisch burgerschap.

Nadat ik de journalist, via mijn kritiek op het neorepublikanisme, de sociale filosofie heb binnengehaald, ga ik in op kenmerken van professionele overdracht van journalistieke informatie. In aansluiting op het algemeen erkende belang van een onafhankelijke journalistiek, vat ik de journalistiek op als een relatief autonoom veld. Door deze eigen toepassing van Bourdieu's veldbegrip laat ik zien hoe de specifieke wetten die gelden in het journalistieke veld zich verhouden tot de taak de burger te informeren. Duidelijk wordt dat journalisten het algemeen belang alleen kunnen dienen via de omweg van onderlinge rivaliteit. Ik betoog dan ook dat de nuttige kanten en de schaduwzijden van de professionele autonomie van journalisten sterker verbonden zijn dan tot uitdrukking komt in onder meer Habermas' kritiek op de nieuwsmedia resp. het nogal complimenteuze zelfbeeld van journalisten.

Tot slot benadruk ik dat de afhankelijkheidsrelatie tussen journalist en burger, in het democratisch belang van een onafhankelijke journalistiek, een afstandelijke relatie dient te zijn.

 

Laatst gewijzigd:01 november 2013 18:23