Skip to ContentSkip to Navigation
Over onsFaculteit WijsbegeerteOnderwijsSamenvattingen van scripties

Hoexum, P.

Auteur: Pieter Hoexum

Afstudeerjaar: 1995

Vakgroep: Wetenschapsfilosofie, Logica en Kentheorie

Scriptie:

Mondriaans bedoelingen en het begrijpen van zijn werk. Kritiek op intentionele interpretaties van Mondriaans schilderijen

 

Samenvatting:

Iemand die voor een (abstract) schilderij van Mondriaan staat en het probeert te begrijpen zal zich wellicht vragen stellen als 'Wat bedoelde Mondriaan?' of 'Wat is het idee achter dit schilderij?'. Antwoorden op deze vragen zijn intentionele interpretaties, interpretaties in termen van de bedoeling van de kunstenaar. Dergelijke manieren van spreken over, en begrijpen van kunstwerken zijn volgens mij onjuist. De Amerikaanse filosoof Monroe C. Beardsley heeft intentionele interpretaties van kunstwerken bekritiseerd als 'intentional fallacy' (intentionele drogreden). Volgens Beardsley zijn intenties noch beschikbaar noch wenselijk als standaard bij interpretaties. Hij heeft voorgesteld kunstwerken, zeker abstracte kunstwerken, niet intentioneel maar formeel te interpreteren.

Een deel van Beardsley's kritiek is volgens mij juist, een ander deel niet, bovendien heb ik bezwaren tegen zijn alternatieve, formalistische opvatting van interpreteren. Ik ben het met Beardsley eens dat intenties van een kunstenaar onwenselijk zijn als standaard bij het interpreteren van kunstwerken. Maar ik bestrijd dat intenties onbeschikbaar zijn. Dit punt uit de filosofie van de psychologie (philosophy of mind) zal ik bespreken aan de hand van Ryle, 'The concept of mind'. Bovendien kan Ryle's opvatting van begrijpen (interpreteren) als een 'weten hoe' dienen als alternatief voor zowel intentionele als formele manieren van interpreteren.

Na deze theoretische bespreking van intentionele interpretaties, volgt een toepassing op Mondriaan. Mondriaan is in dit verband interessant omdat zijn abstract-geometrische schilderijen zeer geschikt lijken voor een formele benadering. Maar Mondriaan heeft niet alleen geschilderd, hij heeft er ook over geschreven. Uit die theoretische geschriften blijkt dat er achter het formele werk 'metafysische' bedoelingen zitten. De kunsthistoricus Carel Blotkamp constateert dat er in de literatuur over Mondriaan sprake is van richtingenstrijd. Naar aanleiding van het bovenstaande is dit een strijd tussen intentionele en formele interpretaties te noemen. In mijn scriptie bekritiseer ik intentionele interpretaties van het werk van Mondriaan en maak ik een begin met een alternatief voor al te formalistische interpretaties.

Laatst gewijzigd:01 november 2013 18:23