Skip to ContentSkip to Navigation
Society/business Scholierenacademie Students Profielwerkstuk Exploring and setting up

Godsdienst

Godsdienst is een complex onderwerp dat vele interessante invalshoeken kent. Je kan godsdienst bijvoorbeeld onderzoeken aan de hand van psychologie, sociologie, filosofie, noem maar op! Dit onderzoek heeft vaak raakvlakken met hoe we betekenis geven aan ons leven, en denken over de ‘grote vragen’ rond een hogere macht, leven, dood, tradities en cultuur. Als dit je interessant lijkt is een profielwerkstuk binnen het vak godsdienst een aanrader!

Onderzoek naar godsdienst is niet alleen interessant, maar ook belangrijk. Er bestaan veel vooroordelen over godsdienst, en bijna iedereen heeft er wel een mening over. Maar dit betekent niet dat al die meningen op feiten zijn gebaseerd! Tegelijkertijd vertellen de verschillende opvattingen veel over hoe gelovigen en niet-gelovigen zichzelf en de wereld om hun heen zien. Een relevant onderwerp dus, maar hoe zet je zo’n onderzoek eigenlijk op?

Bij een profielwerkstuk voor het vak godsdienst kan je allereerst denken aan literatuuronderzoek. In dat geval kies je een onderwerp waar je meer van wilt weten en kijk je welke belangrijke theorie daarbij is bedacht. Wat gebeurt er wanneer je die theorie toepast op een specifiek voorbeeld (een casus)? Valt de casus goed te verklaren of zijn er ook dingen die misschien niet goed verklaard kunnen worden? En wat zegt dat mogelijk over de theorie? Je kan er ook voor kiezen om twee theorieën te vergelijken door ze op dezelfde casus toe te passen of om juist twee casussen te vergelijken aan de hand van een theorie. Je kan hierbij bijvoorbeeld denken aan onderwerpen die te maken hebben met religie, media en populaire cultuur, zoals sport en sociale media. In hoeverre kan voetbal gezien worden als religie? Wat zijn verschillen en overeenkomsten tussen mensen die een idool of een godheid aanbidden? Op welke manieren beleven mensen hun religie online? Dit zijn allemaal vragen die je door middel van literatuuronderzoek en het toepassen van theorieën zou kunnen beantwoorden.

Maar let op: als je met wetenschappelijke theorieën aan de slag gaat, moet je goed op de hoogte zijn van wat ze uit willen liggen. Als de theorieën iets anders proberen te verklaren, bijvoorbeeld een psychologisch en een politiek proces, dan ben je appels met peren aan het vergelijken!

Een andere mogelijkheid is om mensen te interviewen. Ook dan zul je eerst een literatuuronderzoek moeten doen om te bepalen waar het interview over moet gaan en welke begrippen je graag wilt verhelderen. Misschien is je wel een bepaald concept opgevallen binnen een maatschappelijk debat, zoals het concept ‘autonomie’ in het debat over euthanasie. Je zou dan interviews kunnen afnemen over hoe mensen uit verschillende geloofsrichtingen over dat concept nadenken. Je moet er dan wel goed op letten dat je niet zomaar algemene uitspraken kan doen op basis van individuele interviews en dat je het onderwerp goed afbakent. Bovendien moet je van tevoren bedenken welke personen je precies wilt interviewen en waarom, én of je hen daadwerkelijk kunt spreken. Waar hoop je achter te komen en heb je daar inderdaad een interview voor nodig? Zo krijgen we bij het Alfasteunpunt vaak de vraag van scholieren of ze een professor of hoogleraar kunnen interviewen. Soms kan dat, maar vaak zijn deze experts erg druk. Denk dus goed na welk onderzoek je zelf kan doen, welke antwoorden je in literatuur kunt vinden en voor welke zaken je echt een interview met een expert nodig hebt! En misschien kan jij wel heel iemand anders bedenken om te interviewen: mensen uit een geloofsgemeenschap bij jou in de buurt, (lokale) politici, noem maar op!

Voor welke manier van onderzoeken je ook kiest, het is belangrijk om te weten dat ‘godsdienst’ niet iets is dat zelf kan handelen - dat zijn altijd de mensen die religieus zijn. Zij geven betekenis aan de wereld en handelen op basis van hun overtuigingen. Je kan dus niet zeggen: ‘het christendom denkt hier zo over’ of ‘van een moslim mag dit niet.’ ‘Het’ christendom en ‘de’ moslim bestaan niet! Daarom is het ook belangrijk dat je duidelijk maakt wat je bedoelt met de begrippen die je in je pws gebruikt. Denk bijvoorbeeld aan een onderzoek naar de relatie tussen religie en conflict. Dit zijn twee woorden die vaak in één adem worden genoemd. Maar let op: heeft conflict met religie te maken of met de mensen die religieus zijn? Over dit thema kan je hier meer lezen.

Concrete onderwerpen om onderzoek naar te doen zijn door dit stuk heen genoemd. Uiteraard zijn er nog veel meer opties dus laat je creativiteit en nieuwsgierigheid spreken en ga aan de slag! Via alfasteunpunt@rug.nl staan we voor je klaar om met je mee te denken over je onderzoeksvraag, zoektocht naar bronnen en nog veel meer.

Voorbeeldonderwerpen

Om je op weg te helpen hebben we verschillende voorbeeldonderwerpen opgesteld. Zie de lijst van voorbeelden hieronder.

Religie en conflict

Religie en ethiek

Religie, media en populair cultuur

Wetenschap en de Bijbel

Laatst gewijzigd:10 juli 2020 12:29