Skip to ContentSkip to Navigation
OnderwijsStudievoorlichtingMeer keuzeactiviteitenScholierenacademieProfielwerkstukAlfasteunpuntKlassieke talen

Griekse tragedie

Wat een drama!

Wist je dat ‘drama’ een Grieks woord is? Het betekent letterlijk ‘handeling’. Het is niet toevallig dat we dat Griekse woord nog steeds gebruiken om een zeer aangrijpende gebeurtenis te beschrijven, maar ook als ander woord voor toneelstuk. Een Griekse tragedie was letterlijk en figuurlijk een drama en is heel belangrijk geweest voor het theater zoals we dat nu kennen. Niet alleen zijn de onderwerpen nog steeds actueel en worden er bewerkingen van Griekse tragedies opgevoerd, maar ook de vorm en opbouw van moderne toneelstukken hebben hun oorsprong in het klassieke drama. Voor je profielwerkstuk kan je onderzoeken hoe een Griekse tragedie in elkaar zat en of moderne bewerkingen zich ook aan die regels houden. Of wees creatief en schrijf je eigen tragedie!

Een reconstructie van het Dionysustheater in Athene, waar de toneelwedstrijd werd gehouden tijdens de Grote Dionysia
Een reconstructie van het Dionysustheater in Athene, waar de toneelwedstrijd werd gehouden tijdens de Grote Dionysia

Het ontstaan van het Griekse theater

Het Griekse theater heeft zijn oorsprong in de feesten ter ere van de god Dionysus. Uiteindelijk groeide dat in de zesde eeuw voor Christus uit tot gesproken dialogen met acteurs, nog steeds begeleid door zang en dans. Er ontstonden drie soorten toneel: tragedie, komedie en saterspelen. Jij kan kijken naar de opkomst van dit fenomeen. Waarom werd er een toneelwedstrijd gehouden ter ere van juist deze god en niet een andere god? Wat heeft religie te maken met toneel? En waaruit bestonden deze religieuze festiviteiten van de Grote Dionysia? Naast de religieuze context kun je ook onderzoek doen naar de politieke context van tragedie. Verwerken tragedieschrijvers in tragedies de politieke gebeurtenissen van hun tijd? Laten ze misschien zien of ze het ermee eens zijn of niet?

Daarnaast moesten tragedies ook aan bepaalde regels voldoen. Zo moesten plaats, tijd en handelingen op elkaar afgestemd zijn en ook de opbouw van de tragedie lag vast. Daarnaast werd de muziek in een bepaald metrum gezongen en was de hoeveelheid acteurs, helemaal in het begin, erg weinig. In het begin werden alle rollen gespeeld door maar twee personen! Waarom waren die regels zo strikt? Zitten daar ook culturele ideeën achter? En hoe zit het in onze hedendaagse samenleving? Zijn de regels nog steeds zo duidelijk? Allemaal vragen waar je mee bezig kan!

Tragedie in context

Wat we tegenwoordig hebben van Griekse tragedies zijn alleen de tekst, ruïnes van theaters en een paar afbeeldingen op bijvoorbeeld vazen. Maar hoe ging de opvoering van een tragedie in zijn werk? Hoe zagen de acteurs en het koor eruit? Wie betaalde en regisseerde dat allemaal? Interessant is ook welke rol tragedie zelf speelde voor de Griekse samenleving. Wat vonden de mensen ervan?

Daarnaast zorgt het weinig overgebleven materiaal ervoor, dat onderzoekers veel zelf aan moeten vullen. Niet alle onderzoekers zullen dit materiaal op dezelfde manier interpreteren. En misschien heb jij zelf ook wel ideeën hierover! Wat voor invloed hebben de eigen ideeën van onderzoekers op hun ideeën over Griekse tragedies? En is het problematisch dat onderzoekers eigen ideeën hebben? Hoe kijk jij aan tegen objectiviteit?

Grieks vs. Latijn

Het theater is dan wel ontstaan in Griekenland, maar de Romeinen vonden het ook erg interessant. Zoek jij uit wat de verschillen waren tussen Grieks en Latijns drama? Gebruikten de Romeinen de Griekse tragedies opnieuw of kozen ze Romeinse onderwerpen? Of hadden ze liever komedie dan tragedie? Bekende Romeinse toneelschrijvers waren Seneca (tragedie) en Plautus (komedie). Laatstgenoemde was ook één van de eersten die een mengvorm gebruikte: de tragikomedie. Zag een Romeins theater er anders uit dan een Grieks theater?

‘Antigone’, tragedie van Sophokles, in een nieuwe bewerking door theatergroep Aluin
‘Antigone’, tragedie van Sophokles, in een nieuwe bewerking door theatergroep Aluin

Moderne bewerkingen

Als je hebt uitgezocht hoe een Griekse tragedie precies in elkaar zat qua opbouw en vorm, kun je kijken naar hoe moderne bewerkingen of nieuwe toneelstukken zich aan deze regels houden. Voorbeelden van westerse toneelschrijvers die de Griekse tragedie navolgen, zijn Jean Racine en Joost van den Vondel. Ook de opera is ontstaan uit een poging de Griekse tragedie nieuw leven in te blazen. Iets recenter zijn er Nederlandse theatergroepen die klassieke tragedies opvoeren, zoals het Noord Nederlands Toneel en Theatergroep Aluin. Vaak wordt in deze bewerkingen een Griekse tragedie in een nieuw jasje gestopt. Maar welke klassieke elementen worden behouden? En wat vind jij hiervan: zie je liever een moderne bewerking of een klassieke opvoering?

Schrijf je eigen tragedie!

Vind je het leuk om zelf op het podium te staan? Schrijf dan je eigen tragedie en voer die op! Je kunt een Griekse tragedie vertalen en in klassieke stijl opvoeren, maar ook omzetten naar een modern toneelstuk. Ook leuk is om je eigen verhaal te verzinnen, in de Griekse of moderne tijd. Je moet je natuurlijk wel houden aan de klassieke regels van eenheid en opbouw. Het mooiste zou zijn als je je eigen tragedie kunt opvoeren voor je eigen school, of misschien zelfs in een echt theater!

Vragen of interesse?

Heb je vragen over dit onderwerp of een andere vraag? Mail dan gerust naar alfasteunpunt@rug.nl.
Als je dit onderwerp interessant vindt, kijk dan eens op de website van de studie Griekse en Latijnse Talen en Cultuur.
Neem ook eens een kijkje bij een open dag van de RUG, of volg een webklas.

Laatst gewijzigd:13 juli 2017 11:53