Skip to ContentSkip to Navigation
OnderwijsStudievoorlichtingMeer keuzeactiviteitenScholierenacademieProfielwerkstukAlfasteunpuntGodsdienstProject Groninger Kerken

De kerk: maak er wat van!

De kerk in Garsthuizen: voor en na
De kerk in Garsthuizen: voor en na

Het is januari 2007. De dorpskerk in Garsthuizen staat er vervallen bij. Het kerkje dat in 1872 werd gebouwd met hoop op een glorierijke toekomst waarschuwt de bezoeker nu voor instortingsgevaar. In 1993 vond de laatste dienst van de kerkelijke gemeente plaats. In de jaren die daaraan vooraf gingen nam het ledental gaandeweg af met als resultaat dat er nauwelijks meer geld in het onderhoud van de kerk werd gestoken. Als laatste redpoging wordt door drie enthousiastelingen de Stichting Restauratie Kerk Garsthuizen (SRKG) in het leven te roepen. Onderhandelingen volgen met brainstormsessies over ideeën om deze kerk weer een maatschappelijke functie te geven. Helaas zonder resultaat; het lukt niet om de plannen daadwerkelijk te realiseren. Verdriet wordt gevoeld door de dorpsbewoners die gehecht zijn aan de kerk, maar het is niet anders: de kerk ziet haar einde tegemoet.

Het dorpskerkje in Garsthuizen is één van de vele kerken in Nederland die leeg is komen te staan. Naar schatting zullen in de komende decennia nog zo’n 1500 a 2000 kerkgebouwen met leegstand en sloop worden bedreigd. Hoe beeld jij je een samenleving in met allemaal leegstaande kerken? Vind je dat we deze oude gebouwen moeten slopen of denk je dat er een mogelijkheid is om de kerken een nieuwe rol te geven in onze dynamische samenleving? Het vinden van een nieuwe, gepaste invulling aan een kerk is lang niet altijd even makkelijk. Toch zijn er instanties die zich inzetten voor het behoud van ons religieus erfgoed en zoeken naar manieren om deze weer een maatschappelijke functie te geven. Wist je dat jij ook een bijdrage kunt leveren? Gebruik je profielwerkstuk om een beleidsplan te schrijven voor een leegstaand kerkgebouw. Lukt het jou om van een leegstaande kerk weer een functionerend gebouw te maken?

Religieus erfgoed

'Cultureel erfgoed is belangrijk voor het verhaal over de geschiedenis van Nederland (…) Met ons cultureel erfgoed moeten we zorgvuldig omgaan.' Zo stelde minister Bussemaker in juni 2014. Erfgoed is belangrijk voor een maatschappij omdat het deel uitmaakt van de identiteit van een land. In de huidige samenleving zijn mensen continu zoekende naar manieren om om te gaan met erfgoed. Zeker religieus erfgoed neemt een lastige positie in. Religieus erfgoed wordt gevormd door, je raadt het al, religieuze overblijfselen uit het verleden. Kerken zijn een voorbeeld van religieus erfgoed. Waar vroeger in Nederland de meerderheid van de mensen trouw iedere week naar de kerk gingen, is dit de afgelopen decennia veranderd. Het wordt steeds lastiger om dit religieus erfgoed in gebruik te houden of om nieuwe functies te vinden voor deze leegstaande gebouwen. Verschillende instanties in Nederland houden zich bezig met dit probleem. Een voorbeeld is de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) die onderzoekt hoe kan worden gezorgd voor een beter behoud van kerken en kloosters. Een ander voorbeeld van een organisatie die zich al sinds 1969 bezig houdt met het behoud van religieus erfgoed is Stichting Oude Groninger Kerken.

Stichting Oude Groninger Kerken

De Stichting Oude Groninger Kerken is een seculiere (openbare) stichting die zich inzet voor het materiële en functionele behoud van de monumentale Groninger kerken en hun omgeving. Ondertussen heeft de SOGK al bijna tachtig kerken in haar bezit en vele daarvan konden door de stichting worden gerestaureerd. Deze kerken hebben hun oorspronkelijke functie kunnen behouden of een nieuwe functie gekregen. Vaak functioneren de kerken als ‘mooie kamer van het dorp’ waar onder meer concerten, tentoonstellingen, toneelvoorstellingen en dorpsontmoetingen plaatsvinden. Wanneer een kerk een nieuwe functie krijgt noemen we dit ‘herbestemming’.

Boekhandel Waanders
Boekhandel Waanders

Wanneer er sprake is van herbestemming is het een uitdaging om te bedenken hoe de kerk draaiende gehouden kan worden in de maatschappij. Toch kan het mooie kansen bieden. Kerken en kloosters zijn dikwijls de oudste gebouwen van een dorp of stad en zijn daardoor vaak erg karaktervol en mooi. De boekwinkel Waanders in Zwolle is zelfs uitgeroepen tot mooiste boekwinkel ter wereld!

Als een kerk wordt bedreigd met leegstand is het tijd voor creatieve oplossingen en hier kan de SOGK jouw hulp wel bij gebruiken. Heb jij ideeën over hoe je een kerk kunt inrichten? Dan kun je deze omzetten in een profielwerkstuk! Bedenk een herbestemming voor een leegstaande kerk en schrijf een beleidsplan.

Jouw businessplan: een maatschappelijk verantwoord onderzoek

Voor je profielwerkstuk is het een uitdagend en creatief idee om een businessplan te ontwikkelen voor de herbestemming van een leegstaande kerk. Het maken van een businessplan voor een leegstaande kerk is iets wat je met een groepje kunt doen. Ga met z’n allen om tafel en vergader over een nieuwe invulling voor een kerkgebouw. Wanneer je een beleidsplan schrijft moet je met verschillende componenten rekening houden. Vaak heeft een kerk bijvoorbeeld emotionele waarde voor de (kerkelijke) gemeente, zijn er bepaalde eisen van de overheid omdat het een monumentaal pand is of moet je rekening houden met organisatorische componenten. Kijk verder voor inspiratie voor een onderzoek.

Laatst gewijzigd:25 juli 2018 12:03