Skip to ContentSkip to Navigation
OnderwijsStudievoorlichtingMeer keuzeactiviteitenScholierenacademieProfielwerkstukAlfasteunpuntFrans

Franstalige literatuur uit Senegal

Senegal

In 1960 werd het West Afrikaanse land Senegal onafhankelijk van Frankrijk. Over Marokko en Algerije hoor je nog wel eens wat, maar wie wil weten wat er precies gebeurt in Senegal moet veelal zelf op zoek gaan. Een boek lezen van een Senegalese auteur is misschien niet het eerste wat in je opkomt als je je Franse leeslijst wil vullen, maar juist daarom een interessante keuze!

Marie Ndiaye
Marie Ndiaye

Marie Ndiaye (1967- )

Marie Ndiaye was in 2009 de meest gelezen Franse romanschrijfster. Ze werd geboren in Frankrijk als dochter van een Franse moeder en een Senegalese vader. Hoewel ze nooit in Senegal woonde, spelen Afrikaanse vrouwen wel een belangrijke rol in haar boeken. Ze debuteerde op haar 18e en schreef inmiddels al meer dan 20 boeken (ook toneelstukken en kinderboeken). In 2001 brak ze door met haar roman Rosie Carpe en het grote succes kwam in 2009 toen ze voor Trois femmes puissantes de Prix Goncourt kreeg (de belangrijkste literaire prijs in Frankrijk). Veel van haar boeken zijn ook in het Nederlands vertaald.

Fatou Diome
Fatou Diome

Fatou Diome (1968-)

Fatou Diome werd geboren op het Senegalese eiland Niodior. Op dit kleine eiland speelt ook een groot deel van haar boek Le Ventre de l'Atlantique uit 2004 (in het Nederlands vertaald als De golven van de oceaan). Het gaat over Madické en zijn grote zus Salie in Frankrijk. In de openingsscène kijken Senegalese jongens naar de wedstrijd Nederland-Italië van het EK in 2000 in Nederland. Staat dit echt in een Frans boek? En heb je ooit gedacht dat ook Senegalese jongens vol spanning naar deze wedstrijd hebben gekeken? Madické droomt van een voetbalcarrière in Frankrijk en zus Salie ziet het ellendige bestaan van veel Afrikanen in Frankrijk en probeert hem op andere gedachten te brengen. Lukt het hem of lukt het haar? Het is een boeiend verhaal over dromen van een beter leven én je nergens meer thuis voelen. Over de schijn ophouden uit schaamte en geluk vinden in kleine dingen. Lees dit boek en je zult Afrikaanse migranten beter gaan begrijpen. Fatou Diome doet op dit moment in Straatsburg onderzoek naar Ousmane Sembene (meer over Sembene hieronder).

Ousmane Sembene
Ousmane Sembene

Ousmane Sembene (1923-2007)

Ousmane Sembene werd in 1923 geboren in Ziguinchor, Senegal. Hij begon als visser, maar had ook baantjes als bouwvakker, loodgieter, havenarbeider en vakbondsman. Niet bepaald een loopbaan die je verwacht van een schrijver en filmmaker! Maar juist deze ervaringen waren wel belangrijk voor zijn ontwikkeling. Sembene zelf houdt het erop dat hij zijn opleiding genoten heeft aan "de Universiteit van het leven".

Na de Tweede Wereldoorlog ging Sembene aan de slag in de havens van Marseille, Frankrijk, als vakbondsactivist. Zijn ervaringen in de havens heeft hij verwerkt in zijn debuut Le Docker Noir (1956). Sembene raakte gehandicapt en schrijven en later film maken werden zijn hoofdbezigheden. Zijn boeken en films maakt hij overigens niet uitsluitend in het Frans, juist de lokale taal Wolof gebruikt hij ook vaak om juist het "gewone volk", dat wil zeggen, niet de elite, te bereiken.

Een terugkerend thema bij Sembene zijn machtsverhoudingen op allerlei niveaus: tussen mannen en vrouwen, tussen de staat en het volk, de armen en de rijken, de ouderen en de jongeren, de kolonisten en de gekoloniseerden… Het standpunt dat Sembene telkens inneemt is dat van de slachtoffers.

Zijn bekendste boek is ongetwijfeld Les bouts de bois de Dieu (1960) Het gaat over een belangrijke waargebeurde spoorwegstaking in 1947. Andere werken van Sembene zijn:

  • O pays, mon beau peuple (1957)
  • Voltaique (1962) verhalen
  • L’Harmattan (1964)
  • Xala (1973)
  • Le dernier de l’Empire (1981)

Mariama Bâ (1929 – 1981)

Mariama Bâ was een Senegalese schrijfster, lerares en feministe. Ze werd in 1929 geboren in Dakar en als moslima opgevoed. Ze groeide op in een rijke familie. Haar vader werd na de onafhankelijkheid een van de eerste ministers van Senegal. Mariama kwam al jong in verzet tegen de ongelijkheid tussen mannen en vrouwen. Na de dood van haar moeder werd ze namelijk opgevoed door haar traditionele grootouders die het niet nodig vonden om een meisje te laten door leren. Maar dankzij haar intelligentie, doorzettingsvermogen en de steun van haar vader kon ze de lerarenopleiding volgen. Ze gaat werken op een basisschool en trouwt met parlementslid Obèye Diop. Bij hun scheiding blijft ze achter met de zorg voor 9 kinderen.

Het lot van Afrikaanse vrouwen is het belangrijkste thema in haar boeken. In Une si longue lettre (1980) schrijft de Afrikaanse vrouw Ramatoulaey een lange brief aan haar jeugdvriendin die nu in Amerika woont. Ze schrijft over het moeilijke dagelijkse leven in een polygaam huwelijk. Met dit boek won ze de Afrikaanse Noma Prijs in 1980. Het boek werd in vele talen vertaald en Mariama Bâ werd wereldberoemd.

Haar tweede boek Un chant écarlate (1981) kwam uit na haar dood. Het gaat over het problematische huwelijk tussen Mireille, de dochter van een Franse diplomaat, en Ousmane, een arme Senegalese moslim.

Laatst gewijzigd:03 november 2017 14:19