Skip to ContentSkip to Navigation
OnderwijsStudievoorlichtingMeer keuzeactiviteitenScholierenacademieProfielwerkstukAlfasteunpuntFilosofie

Nussbaum over emoties

Zoals je waarschijnlijk wel weet gaat ethiek over goed en slecht handelen. Waarschijnlijk heb je in de les ethiek de plichtethiek en de gevolgenethiek behandeld. Beide theorieën concentreren zich op dat aspect van een situatie waarover wij zelf controle hebben. Ze stellen de vraag hoe jij moet handelen in een bepaalde situatie. Voor Martha Nussbaum is de ethiek breder. Voor haar gaat de ethiek over ‘het goede leven’. Niet alleen de situaties waarover we zelf controle hebben zijn dan van belang maar ook de situaties die we niet in de hand hebben. Nussbaum ziet ons leven voor een groot deel als de speelbal van Fortuna, of het lot. In één van haar bekendste boeken, De breekbaarheid van het goede: geluk en ethiek in de Griekse filosofie en literatuur betoogt Nussbaum dat het belangrijk is dat we dit leren inzien. Ze stelt dat we de kwetsbaarheden van het leven moeten leren kennen om in staat te zijn om mee te leven met anderen. Emoties spelen hierin een belangrijke rol. Nussbaum is een cognitivist in de zin dat voor haar emoties oordelen over de werkelijkheid zijn. Het zijn oordelen die gaan over objecten die wij belangrijk vinden, die onmisbaar zijn om ons goed te voelen maar waar we maar beperkt invloed op kunnen uitoefenen. De term object’ moet je hier heel breed opvatten. Het object van de emotie liefde is bijvoorbeeld een andere persoon. We hebben maar beperkte macht over de andere. Onze geliefde is onmisbaar maar we kunnen hem of haar bijvoorbeeld niet dwingen van ons te houden.

Hieronder vind je onderwerpen waarover je profielwerkstuk kunt schrijven. Heb je nog vragen of wil je meer informatie? Mail dan naar alfasteunpunt@rug.nl.

Emoties en het goede leven

Voor Nussbaum zijn emoties onmisbaar in het zoeken naar de ingrediënten van het goede leven. Wat moeten we ons voorstellen bij het goede leven? Het idee van het goede leven gaat over de keuzes en het levensplan dat mensen zouden moeten najagen om een goed en zinvol leven te leiden. Als we willen bestuderen wat van belang is voor het goede leven, kunnen we emoties niet buiten beschouwing laten volgens Nussbaum. Emoties wijzen naar de elementen in ons leven die kwetsbaar of breekbaar zijn. Juist door deze te leren kennen, komen we erachter wat voor ons echt belangrijk is. Een van de voorbeelden die Nussbaum gebruikt in haar eigen onderzoek is het overlijden van haar eigen moeder. Het eerste hoofdstuk van haar boek Upheavals of Thought over emoties, opent met het verhaal hierover. Voor je profielwerkstuk is het erg interessant om dit voorbeeld te onderzoeken! Wat voor een rol speelt dit persoonlijke voorbeeld in Nussbaums onderzoek naar het goede leven? Misschien kun je heftige gebeurtenissen uit je eigen leven of dat van iemand anders onderzoeken op een soortgelijke manier. Wat is jouw eigen visie hierop?

Martha Nussbaum
Martha Nussbaum

Verschillende soorten emoties

Een ander interessant onderwerp is het onderscheid dat Nussbaum maakt tussen verschillenden soorten emoties. Een onderscheid dat ze maakt in haar boek De kwetsbaarheid van het goede is het onderscheid tussen emoties als oordelen en emoties als verlangens. Wat is het verschil hiertussen? Moeten we ook op andere manieren met deze verschillende emoties omgaan? Kun je zelf kritiek leveren op dit onderscheid? Ook kun je Nussbaums indeling vergelijken met de indeling van andere filosofen zoals Descartes en Spinoza of de antropoloog Ekman.

De offering van Ifigeneia
De offering van Ifigeneia

Emoties en literatuur

In haar boek, The Fragility of Goodness’ bespreekt Nussbaum haar theorie aan de hand van Griekse tragedies. Volgens haar leren deze verhalen ons belangrijke lessen over de kwetsbaarheid van het menselijke bestaan. De hoofdpersoon van een tragedie staat vaak voor een onmogelijke keuze. Welke keuze de hoofdpersoon ook maakt, er is altijd een tragisch gevolg. Een van de tragedies die Nussbaum bespreekt is het verhaal in de Odyssee over Agamemnon die zijn eigen dochter Iphigenia aan de goden offert. Om de oorlog te winnen moet Agamemnon zijn dochter Iphigenia offeren aan de godin Artemis. Hij staat dus voor een onmogelijke keuze: de oorlog winnen en een groot drama en bloedbad voorkomen of het laten leven van zijn eigen dochter. Wat kunnen we hiervan leren volgens Nussbaum? En wat spelen emoties hierin voor een rol? Voor je profielwerkstuk is het erg interessant om dit te onderzoeken. Je kunt ook zelf een verhaal uitkiezen en deze analyseren zoals Nussbaum dat doet. Op deze manier kun je klassieke talen verbinden met filosofie.

Niet alleen tragedies maar ook literatuur kan ons iets leren over emoties en het menselijke leven. In haar boek Love’s Knowledge’ bespreekt Nussbaum het belang voor literatuur voor de filosofie. Ook dit is een interessant onderwerp voor je profielwerkstuk. Je zou filosofie en Nederlands kunnen combineren en een roman analyseren op de manier waarop Nussbaum dat doen. Onder het onderwerp 'Denken over kunst' vind je meer informatie over Nussbaum en het analyseren van een roman.

Meer weten?

Lijkt dit onderwerp je interesssant dan is de studie filosofie misschien wat voor jou! Kom naar een open dag of volg een webklas.
Heb je vragen over dit onderwerp? Mail je vraag dan gerust naar alfasteunpunt@rug.nl.

Laatst gewijzigd:25 juli 2018 11:28