Dinsdag 29 september moeten we vroeg opstaan. Om 08:30 ’s ochtends staan we op een plek die wellicht iets meer voor de hand ligt na een studie Nederlands: het schoolplein. Om ons heen parkeren leerlingen nog hun fiets en snellen naar binnen om op tijd in de les te zijn. Wij schuiven vandaag aan bij een eerste klas: klas 7Q. 

Spreuken en eerste woorden

Klas 7? Hoe werkt dat? We zijn te gast op het Parcival college, de vrije school in Groningen. Daar tellen ze net even anders: vanaf klas 1 (groep 3) naar klas 12 (klas 6). Wij hebben allebei niet op een vrije school gezeten, dus het is heel interessant om te kijken hoe een Nederlandsles er hier uitziet. We lopen mee met Sigrid Leeuwerik, ook een alumnus van Neerlandistiek. Nadat ze iedere leerling een hand heeft gegeven, start ze de les. Elke ochtend begint de eerste les met het opzeggen van een spreuk, waarin de dag dankbaar wordt begroet. Vol verwondering kijken we toe hoe alle leerlingen meedoen met de spreuk. 

Op deze school hebben de leerlingen vaklessen (zoals Nederlands) en periodelessen. Deze laatste lessen hebben de leerlingen voor een periode van drie weken, waarin ze bezig gaan met een bepaald onderwerp. De leerlingen uit 7Q hebben vandaag een periodeles Taal, waarin ze bezig gaan met taalverwerving. Ze hadden de opdracht gekregen om thuis te vragen wat hun eerste woordje was en of ze sommige woorden in het begin verkeerd uitspraken. De leerlingen vertellen enthousiast over hun eerste woorden (veel mama en papa) en over de uitspraken, van spitache (pistache) tot arecht (aanrecht). 

Voor deze lessen gebruiken ze geen methode, maar stellen de leerlingen hun eigen leerboek samen. Met het gebruik van filmpjes en uitleg van de docent schrijven ze de belangrijkste informatie op. Zo leren ze de stof én leren ze aantekeningen te maken. De filmpjes zijn informatief en leuk. Eerst kijken we naar twee baby’s die met elkaar druk in gesprek lijken te zijn zonder dat ze woorden gebruiken. Daarna kruipen we bij museum Corpus in de baarmoeder waar de foetus al van alles hoort en zo de taalverwerving al begint. Sigrid laat ook een filmpje van haar eigen kinderen zien, waarin eentje zichzelf ‘voorleest’: hij herinnert zich het verhaal en produceert wat klanken terwijl hij netjes de bladzijden omslaat. Hierna verplaatst de focus in de les van leren naar doen en gaan de leerlingen bezig met een zelfportret over hoe zij vroeger (of nu) voorgelezen werden. 

Anagrammen en romantiek

Na de pauze heeft Sigrid deze klas nog een keer, maar dan voor de vakles. Ze beginnen de les met anagrammen van hun eigen namen. Wij doen ook even mee – Fan en Bergje. Na een korte uitleg over wat een bijvoeglijk naamwoord ook alweer is, gaan ze bezig met de opdrachten. De rol van Sigrid is nu vooral: heel veel vragen beantwoorden.

In haar tussenuur hebben we nog even de tijd om Sigrid wat vragen te stellen. Hoe zit het met het telefoongebruik op school? Hoe gaat de samenwerking met andere vakken en moet je als docent snel kunnen schakelen? Over het telefoongebruik kan ze kort zijn: thuis of in de kluis. Dit werkt goed. Er is geen afleiding tijdens de lessen en in de pauze wordt er weer met elkaar gepraat. Verder vertelt Sigrid dat ze graag meer zou willen samenwerken met andere vakken, maar dat dat logistiek moeilijk blijft. Wel zorgen de docenten er samen voor dat de periodelessen goed worden afgestemd op de levensfase van de leerlingen. Zo krijgen leerlingen in klas 3 te maken met de romantiek: niemand voelt zich zoals ik me voel.

Het is af en toe wel schakelen tussen verschillende klassen. Sigrid heeft naast de eerste klas HV ook een 3 mavo en twee 5 havo klassen. Alle klassen hebben verschillende leeftijden en niveaus, waardoor je je als docent anders tot hen moet verhouden. Daardoor is elke dag anders en zijn sommige momenten leuker dan andere, maar dat hoort er allemaal bij.

Het leuke aan lesgeven vindt Sigrid dat ze de leerlingen als een gids (what’s in a name) door het vak Nederlands leidt. Ze vraagt Bregje: bevestigde het meekijken jouw plan om de lerarenopleiding te doen? Bregje zegt ja, want dat gidsen is precies wat zij ook wil doen. En Fyona? Die heeft inderdaad bevestigd dat ze niet wil lesgeven, maar ze vond het wel erg leuk om mee te kijken!