Afgelopen week zagen we twee alumni uit hele verschillende werkvelden in actie op een evenement. Joanneke Prenger is taalexpert bij het SLO en Esmé van den Boom is collectiespecialist voor de Forumbibliotheek. Graag laten we in deze blog zien hoe belangrijk en relevant hun werk is! 

Toch maar juf worden?

Donderdag 17 september was er de jaarlijkse “meester- en juffenavond” in boekhandel Riemer. De avond zat vol met workshops over o.a. prentenboeken en praten over boeken in de klas. Joanneke Prenger vertelde er over de nieuwe kerndoelen taal voor het basisonderwijs. Bregje dook deze avond in de wereld van meesters en juffen en ging in gesprek met Joanneke over haar werkzaamheden. 

Met een diploma neerlandistiek en een lesbevoegdheid op zak, promoveerde Joanneke op taal in het rekenonderwijs. Hierna ging ze lesgeven aan de Pabo in Leeuwarden en werkte ze voor het Etoc (Expertisecentrum voor taal, onderwijs en communicatie). Zo deed ze via verschillende routes veel kennis op over het taalonderwijs in Nederland. Sinds 2013 werkt ze als curriculumontwikkelaar voor taal in het basisonderwijs bij het SLO (Stichting Leerplan Ontwikkeling), hét landelijke expertisecentrum voor het schoolcurriculum. Daar was ze de afgelopen jaren druk met de ontwikkeling van de nieuwe kerndoelen taal, die dit jaar zijn ingegaan in het primair en voortgezet onderwijs. Ik vroeg Joanneke of iedereen bij het SLO onderwijservaring had. "Het is belangrijk dat je al redelijk wat vakkennis hebt als je wilt werken voor het SLO. Dat hoeft niet uit het onderwijs zelf te komen; er zijn ook veel medewerkers die uit het onderzoek komen.", aldus Joanneke.

In de workshop stelde Joanneke de meesters en juffen de vraag wat kerndoelen nou eigenlijk precies zijn. ‘Wettelijke doelen?’ ‘Voor leerlingen dan?’ ‘Of voor docenten?’. Het publiek vond het lastig, maar Joanneke drukte de juffen op het hart: "Het zijn géén toetsdoelen. De kerndoelen zijn gericht op het aanbod dat de leerlingen zouden moeten krijgen en niet op wat de leerlingen zouden moeten kunnen. Elk kind is namelijk verschillend, heeft een ander niveau en kan dus niet op dezelfde manier getoetst worden. De doelen gaan niet over het doorstromen van kinderen op 2F-niveau, maar over dat ze goede gesprekken met elkaar kunnen voeren, boeken kunnen lezen en begrijpen... En dat ze hun eigen taalplezier ontdekken!"

Na deze informatieve workshop, wilde ik ook nog wat proeven van wat er verder te beleven was. Zo leerde ik bijvoorbeeld hoe je empathie aan een kind leert aan de hand van een prentenboek en wat voor hoofd- en hartvragen je kunt stellen na een gedicht of hoofdstuk. Ik was deze avond omringd door allemaal enthousiaste docenten en zou bijna overwegen om tóch de Pabo te gaan doen.

Verboden boeken

Het Forum toonde op 20 september de documentaire The Librarians, over Amerikaanse schoolbibliothecarissen en de censuur waarmee zij op scholen te maken krijgen. Dit keer gingen Bregje en Fyona weer samen op pad, om deze documentaire en het bijbehorende nagesprek bij te wonen. We vonden het heftig om te zien hoe makkelijk conservatieve politici zich konden mengen in schoolbesturen om daar hun politieke agenda door te drukken. Bibliothecarissen kregen allerlei verschrikkelijke en onware beschuldigingen toegeslingerd. Terwijl ze in werkelijkheid strijden voor het vrije woord, voor het behouden van boeken in hun schoolbibliotheken over seksuele voorlichting, de lhbtqia+ gemeenschap, en de verhalen van zwarte mensen in Amerika. We kregen veel respect voor de strijd van deze bibliothecarissen, maar waren ook benieuwd hoe dat dan in Nederland zat. In onze politiek zou dat toch nooit kunnen? 

Het nagesprek met Esmé van den Boom en Rienk-Jan Benedictus bracht daarover duidelijkheid. Zij zijn de collectiespecialisten voor de Forumbibliotheek, respectievelijk voor volwassen fictie en voor non-fictie. Zij bepalen dus welke boeken wel en niet in de collectie van de bibliotheek terecht komen. Hebben zij ook wel eens zoveel druk gevoeld op hun collectie, net zoals de bibliothecarissen in de documentaire? "Gelukkig niet", vertelden ze. "Wel krijgen we af en toe vragen van bezoekers over bepaalde boeken en of we het daar zelf mee eens zijn." Esmé van den Boom wist heel mooi te vertellen hoe de bibliotheek probeert om zo’n breed en genuanceerd mogelijke collectie aan te bieden: "Pluriformiteit is één van de kerntaken van de bibliotheek zoals die is opgesteld in de wet. Meerstemmigheid, het aanbieden van geluiden én tegengeluiden, is dus heel belangrijk. Controversiële boeken worden heus aangeboden, we hebben zelfs een exemplaar van Mein Kampf. Maar de bibliotheek gaat er vanuit dat volwassen lezers zelf kritisch nadenken en een bewuste keuze maken."

Er waren nog vele andere interessante vragen en discussies vanuit het publiek, maar dat past helaas niet allemaal in deze blog. Wij hebben deze avond in elk geval geleerd dat we héél veel respect hebben voor bibliothecarissen!

PS: meer weten over verbannen boeken? Ga eens grasduinen op banned-books.org

Benieuwd wat we de komende tijd meemaken en ontdekken over het werkveld? Blijf ons volgen en lees onze volgende blog!