NWO-subsidie stelt Groningse onderzoekers in staat ruimteinfrastructuur veiliger te maken

De Rijksuniversiteit Groningen (RUG) ontvangt EUR 368.000 als onderdeel van een groot, door NWO gefinancierd project om het volgen en karakteriseren van objecten in een baan om de aarde te verbeteren. De Groningse bijdrage wordt geleid door dr. Gijs Verdoes Kleijn van het Kapteyn Instituut, met dr. Eduardo Balbinot (Kapteyn Instituut en Centrum voor Informatie Technologie) als samenwerkingspartner.

Het project, Resident Space Object Tracking For Fusion, Inference, and Characterisation (RSO TraFFIC), wordt geleid door dr. Steve Gehly van de Technische Universiteit Delft en brengt de universiteiten van Delft, Groningen, Leiden en Radboud, het Koninklijk Nederlands Lucht- en Ruimtevaartcentrum (NLR) en de ruimtevaartbedrijven Dunedain en Ecosmic samen. Het project heeft een totale NWO-subsidie ontvangen van maximaal EUR 2,06 miljoen en loopt maximaal zes jaar. Het totale projectbudget, inclusief cofinanciering, bedraagt ongeveer EUR 2,57 miljoen.

Bewustzijn van objecten in een baan om de aarde vergroten

De moderne samenleving is afhankelijk van infrastructuur in de ruimte, maar de baan om de aarde raakt steeds voller: er zijn ongeveer 40.000 objecten gecatalogiseerd, twee derde van alle ooit gelanceerde ruimtevaartuigen is de afgelopen zeven jaar de lucht in gegaan, en meer dan een miljoen niet-te-volgen fragmenten tussen één en tien centimeter – elk groot genoeg om een satelliet te vernietigen – bevinden zich in een baan om de aarde. Hierdoor wordt het moeilijker om in de gaten te houden wat er in de ruimte gebeurt en om botsingen te voorkomen.

Het RSO TraFFIC-project pakt deze uitdagingen aan door data van verschillende sensoren en observatiesystemen te combineren en nieuwe sensing-technieken en algoritmen te ontwikkelen om objecten te volgen, en door de juridische en governance-kaders te bestuderen die nodig zijn om de baan om de aarde als een gedeelde hulpbron op een veilige, duurzame en verantwoorde manier te beheren.

Rol van Groningen: data en kunstmatige intelligentie

Het Groningse team leidt het werk aan datamanagement en AI-gebaseerde analyse binnen het project en past astronomische AI-fundamentmodellen aan om satellietsporen in telescoopbeelden automatisch te herkennen en signalen uit snelle helderheidsmetingen te extraheren. Deze mogelijkheden worden ingebouwd in GOOD (General Open Orbital Dynamics), een open-scienceplatform dat gezamenlijk is ontwikkeld door de Technische Universiteit Delft en de Rijksuniversiteit Groningen. Dit platform zal fungeren als centrale data- en analysehub voor het project en wordt gehost bij OmegaCEN met gebruikmaking van de onderzoeksdata-infrastructuur van het RUG Centrum voor Informatie Technologie.

Naar veiligere en duurzamere ruimtevaart

Naar verwachting draagt het project bij aan verbeterde space situational awareness: het vermogen om objecten in een baan om de aarde te identificeren, te volgen en te begrijpen. Betere informatie over satellieten en ruimtepuin kan helpen botsingen te voorkomen, veiligere ruimteoperaties te ondersteunen en bijdragen aan de langetermijnduurzaamheid van de ruimteomgeving.

De onderzoekers bekijken ook hoe wetenschappelijke en technologische vooruitgang kan worden vertaald naar praktisch governance en beleid. Zo wil RSO TraFFIC niet alleen het technische monitoren van ruimteobjecten verbeteren, maar ook de ontwikkeling van internationale standaarden en kaders voor verantwoord gebruik van de baan om de aarde ondersteunen.

NWO en het KIC-programma

De subsidie is toegekend door de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) onder de KIC-oproep Robuuste en veerkrachtige ruimtevaartinfrastructuur voor een veilig Nederland, onderdeel van de Kennis- en Innovatieconvenant (KIC) 2024–2027, dat de technologische en wetenschappelijke capaciteit van Nederland in de ruimtesector versterkt door onderzoek naar kritieke ruimtevaarttechnologieën te ondersteunen en tegelijkertijd aandacht vraagt voor juridische, ethische en strategisch-veiligheidsvraagstukken.

Meer informatie

• Profielspagina van dr. Gijs Verdoes Kleijn
• Profielspagina van dr. Eduardo Balbinot
• Vier onderzoeken naar het versterken van ruimtevaarttechnologie krijgen financiering (NWO)
• Open science platform voor baanberekeningen krijgt 1,5 miljoen NWO subsidie (Februari 2026)
• NWO-subsidie in het kader van het KIC-programma voor ruimtetechnologie (TU Delft)