Skip to ContentSkip to Navigation
Over onsFaculteit Gedrags- en MaatschappijwetenschappenPedagogische wetenschappen en OnderwijskundeOnderzoekEvaringsdeskundigen en suïcidepreventie

Overzicht wetenschappelijk onderzoek

Tot dusverre is er nog weinig wetenschappelijk onderzoek gedaan naar de effectiviteit van ervaringsdeskundigen als het gaat om suïcidepreventie. In wetenschappelijke vakbladen wordt wel regelmatig geschreven over het belang van het inzetten van ervaringsdeskundigen bij suicidepreventie en het belang van meer wetenschappelijk onderzoek in dit opzicht (zie .o.a. Thomas, 2011).

Theoretisch bezien worden er op verschillende niveaus een unieke bijdrage verwacht van de inzet van ervaringsdeskundigen. Zo kunnen ervaringsdeskundigen mogelijk bijdragen als het gaat om het doorbreken van stigma rond suicidaliteit, en hebben zij hun unieke invalshoek als het gaat om het geven van steun en het stimuleren van empowerment. Ook kunnen zij een bijdrage leveren als het gaat om zelfmanagement en coping met suicidaliteit en het herontdekken van levensdoelen  (Chi et al., 2013). Het grootste effect in die zin zou verwacht kunnen worden van de inzet van ervaringsdeskundigen zie zelf ervaring hebben met suicidaliteit. Kwalitatief onderzoek laat zien dat contact van lotgenoten in dit opzicht een positieve invloed heeft op herstel, door onderling wederzijds begrip en gedeelde ervaringen, meer zelfacceptatie, en zich geaccepteerd en niet veroordeeld voelen door anderen (Bergmans et al., 2009; Chi et al., 2013; Sun & Long, 2013).

Er zijn momenteel enkele wetenschappelijke studies beschikbaar over de effectiviteit van ervaringsdeskundigen als het gaat om suïcide preventie in de zorg, maar dit zijn nog kleine studies en harde conclusies vallen er nog niet goed te trekken. Een bekende ervaringsdeskundige methodiek, de Wellness Recovery Action Plan (WRAP) benadrukt het belang van suïcide preventie en besteed hier ook aandacht aan, maar de effecten van de WRAP op suïcidaliteit zijn alleen indirect onderzocht (Fukui et al., 2011).

Verder zijn er studies waarin er gekeken is naar de effecten van reguliere zorg aanvuld met ervaringsdeskundigen. Hierbij is gekeken of de aanvulling van contact met een ervaringsdeskundige van invloed is  op de mate van suïcidaliteit of hopeloosheid die clienten ervaren. Simpson en collega’s (2014) voerden een gerandomiseerd onderzoek uit waarin de ene groep alleen reguliere nazorg uit het psychiatrisch ziekenhuis kreeg en de andere groep deze nazorg plus contact met een ervaringsdeskundige. De resultaten lieten zien dat er geen verschillen waren in hopeloosheid na drie maanden tussen de twee groepen, alhoewel er wel een trend leek te zijn dat in de groep met contact met een ervaringsdeskundige de hopeloosheid sterker was afgenomen. In een ander gerandomiseerd onderzoek van Valenstein en collega’s (2015) werden ook geen verschillen gevonden tussen contact met een ervaringsdeskundige versus zelfhulpmaterialen bij depressieve ggz cliënten. Tenslotte vond ook Pfeiffer en collega’s (2017) geen significante verschillen wat betreft suïcidaliteit in een kleine pilotstudie onder depressieve ggz cliënten. In dit onderzoek kregen zij na ontslag uit opname ofwel wekelijks bezoek of telefoontjes van familieleden, ofwel een ervaringsdeskundige. Het onderzoek deelnemers was echter zo klein dat hier nog geen definitieve conclusies over getrokken konden worden.

Referenties

Bergmans, Y., Langley, J., Links, P., & Lavery, J.V. (2009). The perspectives of young adults on recovery from repeated suicide-related behavior. Crisis, 30, 120-127.

Chi, M.T., Long, A., Jeang, S.R., Ku, Y.C., Lu, T., & Sun, F.K. (2014). Healing and recovering after a suicide attempt. Journal of Clinical Nursing, 23, 1751–1759.

Fukui, S., Starnino, V. R., Susana, M., Davidson, L. J., Cook, K., Rapp, C. A., & Gowdy, E. A. (2011). Effect of Wellness Recovery Action Plan (WRAP) participation on psychiatric symptoms, sense of hope, and recovery. Psychiatric Rehabilitation Journal, 34(3), 214.

Pfeiffer, P. N., Valenstein, M., Ganoczy, D., Henry, J., Dobscha, S. K., & Piette, J. D. (2017). Pilot study of enhanced social support with automated telephone monitoring after psychiatric hospitalization for depression. Social psychiatry and psychiatric epidemiology, 52(2), 183-191.

Simpson, A., Flood, C., Rowe, J., Quigley, J., Henry, S., Hall, C. & Bowers, L. (2014). Results of a pilot randomised controlled trial to measure the clinical and cost effectiveness of peer support in increasing hope and quality of life in mental health patients discharged from hospital in the UK. BMC Psychiatry, 14(1), 30.

Sun, F.K. & Long, A. (2013) A suicidal recovery theory to guide individuals on their healing and recovering process following a suicide attempt. Journal of Advanced Nursing, 69(9) , 2030–2040. doi: 10.1111/jan.12070

Thomas, S. P. (2011). Preventing suicide by using consumer peer specialists. Issues in mental health nursing, 32(12), 725-725.

Overige relevante literatuur

Alexander, M.J., Haugland, G., Ashenden, P., Knight, E., & Brown, I. (2009). Coping with thoughts of suicide: techniques used by consumers of mental health services. Psychiatric Services, 60, 1214–1221.

Cerel, J., Currier, G.W., & Conwell, Y. (2006). Consumer and family experiences in the emergency department following a suicide attempt. Journal of Psychiatric Practice, 12, 341–347.

Erlich, M. D., & GAP Committee on Psychopathology. (2016). Envisioning zero suicide. Psychiatric services, 67(3), 255-255.

Fitzpatrick, S., & Kerridge, I. H. (2013). Challenges to a more open discussion of suicide. Med J Aust, 198(9), 470-1.

Ghio, L., Zanelli, E., Gotelli, S., Rossi, P., Natta, W., & Gabrielli, F. (2011). Involving patients who attempt suicide in suicide prevention: A focus groups study. Journal of Psychiatric and Mental Health Nursing, 18, 510–518.

Lindgren, B.M., Wilstrand, C., Gilje, F., & Olofsson, B. (2004). Struggling for hopefulness: A qualitative study of Swedish women who self-harm. Journal of Psychiatric and Mental Health Nursing, 11, 284–291.

Peterson, D. H. M., & Collins, S. C. (2015). “It’s Either Do It or Die.” Crisis, 36, 1–6.

Ross, A. M., Kelly, C. M., & Jorm, A. F. (2014). Re-development of mental health first aid guidelines for suicidal ideation and behaviour: a Delphi study. BMC Psychiatry, 14, 241.

Salvatore, T. (2010). Peer specialists can prevent suicide. Behavioral Healthcare, 30, 31-2

Segal-Engelchin, D., Kfir-Levin, N., Neustaedter, S. B., & Mirsky, J. (2015). Mental pain among female suicide attempt survivors in Israel: An exploratory qualitative study. International Journal of Mental Health and Addiction, 13, 423–434.

Laatst gewijzigd:04 juni 2018 12:34