Gericht zoeken naar geneesmiddelen die structuur en functie van RNA beïnvloeden

Ribonucleïnezuren (RNA’s) fungeren als boodschapper tussen het DNA en de eiwitproductie en vervullen een breed scala aan regulerende functies in cellulaire processen. Dit maakt ze tot een interessant doelwit voor geneesmiddelen. Moleculair geneticus Danny Incarnato (Rijksuniversiteit Groningen) onderzoekt hoe kleine moleculen de structuur en functie van RNA kunnen verstoren. In een artikel dat op 23 maart is gepubliceerd in het tijdschrift Nature Communications, laat hij zien dat kleine moleculen die zich aan RNA binden zelden de functie ervan beïnvloeden, terwijl moleculen die de structuur van RNA veranderen een groter effect hebben.

FSE Science Newsroom | René Fransen

Veel kleine moleculen binden zich aan RNA en kunnen daarmee in principe de werking daarvan veranderen. Maar ondanks miljarden aan onderzoeksgeld is er slechts één geneesmiddel op de markt gekomen dat de RNA-functie verandert: het middel risdiplam, dat wordt gebruikt bij spinale spierdystrofie. Er lijkt dus een flinke gat te zitten in ons begrip van wat een goed, op RNA gericht geneesmiddel precies is.

Gericht moleculen ontwerpen

In eerder werk hebben Incarnato en zijn team laten zien dat één RNA-molecuul vaak verschillende vormen kan aannemen. In zijn nieuwe onderzoek toont hij aan dat het antikankergeneesmiddel mitoxantron de manier waarop RNA zichzelf opvouwt verandert. ‘RNA-moleculen hebben niet slechts één vorm’, legt hij uit. ‘Ze kunnen verschillende vormen aannemen en van de ene naar de andere vorm overgaan. Mitoxantron stabiliseert het RNA in één specifieke vorm.’ Incarnato’s team laat zien dat de verandering in de manier waarop het RNA zich vouwt gevolgen heeft voor de functie ervan.

Incarnato concludeert dat wetenschappers in de zoektocht naar geneesmiddelen die aangrijpen op RNA niet alleen moeten kijken naar moleculen die zich hieraan binden, maar vooral naar moleculen die de structuur van het RNA veranderen.

In de nieuwe publicatie beschrijven de onderzoekers een raamwerk om zulke moleculen te identificeren. Om dit doel te bereiken is nog wel meer onderzoek nodig naar hoe verschillende geneesmiddelen de structuur van RNA in de hele cel beïnvloeden. ‘Als we dat weten, kunnen we gericht moleculen ontwerpen om de structuur van RNA te controleren.’ Het langetermijndoel van dit project is de ontwikkeling van betere geneesmiddelen die zich richten op RNA.

Referentie: Chundan Zhang, Ivana Borovská, Teona Iobashvili, Edoardo Morandi, Marta Lionnez, Oluwatosin S. Olayinka, Rinse de Boer, Massimiliano Clamer, Martin D. Witte, Klaus Pors, John S. Schneekloth Jr. & Danny Incarnato: RNA functional modulation by Mitoxantrone via RNA structural ensemble repartitioning. Nature Communications, 23 maart 2026