Skip to ContentSkip to Navigation
breed in kennis  -  sterk in techniek
Over ons Faculty of Science and Engineering Nieuws

Vergeetachtig neuraal netwerk laat zien hoe mensen leren

17 november 2026

Hoe onze hersenen leren is een van de grote onopgeloste mysteries in de wetenschap. Onderzoekers op het terrein van kunstmatige intelligentie aan de RUG en de KU Leuven denken dat een speciale vorm van vergeten in kunstmatige neurale netwerken meer licht kan werpen op wat er in het menselijk brein gebeurt. Het onderzoek is gepubliceerd in het tijdschrift Trends in Cognitive Sciences.

FSE Science Newsroom | René Fransen

Kunstmatige neurale netwerken zijn op het menselijk brein gemodelleerde computersystemen: net als ons brein bestaan ze uit netwerken van eenheden (neuronen) die onderling signalen uitwisselen. Zo’n kunstmatig neuraal netwerk kan via een stapsgewijs proces leren, door de verbinding tussen de eenheden te versterken of te verzwakken zodat de gewenste resultaten zo goed mogelijk worden benaderd. Dit proces heet leren via ‘gradient descent’.

Permanent en tijdelijk vergeten

Wanneer een systeem volledig getraind is op een taak (bijvoorbeeld plaatjes van een boot herkennen), kan het de training op een volgende taak beginnen (zoals plaatjes van een auto herkennen). Maar computerwetenschappers weten al een tijd dat door het leren van de nieuwe taak het neurale netwerk snel en permanent vergeet hoe het de eerste taak moest uitvoeren. Dit wordt ‘catastrofaal vergeten’ genoemd (zie illustratie).

De standaardmanier om het vergeten te verminderen is herhaling. Neem een student die de Franse taal heeft geleerd en die vervolgens begint Spaans te leren. Om het Frans bij te houden zou die Franse herhalingslessen kunnen volgen tijdens het leren van Spaans. Een kunstmatig netwerk doet iets vergelijkbaars: tijdens het leren van een nieuwe taak blijft het oefenen of voorbeelden van de oude taak. Dit werkt doorgaans goed, waardoor het netwerk aan het eind van de training beide taken onder de knie heeft.

katastrofaal vergeten en het stabiliteitsgat
Links: Zonder voortgezette training in de eerste taak (blauw) leidt het aanleren van een nieuwe taak (rood) tot blijvend vergeten (d.w.z. catastrofaal vergeten). Rechts: Bij voortgezette training van de oorspronkelijke taak leidt het aanleren van een nieuwe taak tot tijdelijk vergeten (d.w.z. de stabiliteitskloof). Beeld: Trends in Cognitive Science (aangepast).

Maar wetenschappers ontdekten iets verrassends toen ze keken naar hoe het netwerk presteert tijdens de hele training, en niet alleen aan het eind. Ze zagen dat, zelfs wanneer het netwerk de oude taak blijft herhalen, de prestaties op die taak omlaag gaan wanneer het een nieuwe taak leert. Dat herstelt zich na verloop van tijd wel. Wetenschappers noemen deze tijdelijke vergeetachtigheid de ‘stabiliteitskloof’ (zie illustratie).

Een stabiliteitsgat bij lerende mensen

Onderzoekers van de RUG en de KU Leuven vroegen zich af of zo’n stabiliteitskloof ook bestaat bij lerende mensen. Zij doorzochten de wetenschappelijke literatuur over cognitieve wetenschappen en identificeerden verschillende typen van tijdelijk vergeten bij mensen, al kwam geen daarvan precies overeen met de stabiliteitskloof. Belangrijk is dat er geen bewijs was te vinden voor de stelling dat er geen stabiliteitskloof aanwezig is bij menselijk leren. Daarom hebben zij een lijst met suggesties gemaakt voor nieuwe onderzoeken die uitsluitsel zouden kunnen geven.

De onderzoekers redeneren dat deze stabiliteitskloof belangrijke inzichten kan opleveren in hoe het menselijk brein taken leert. Een belangrijke open vraag is of dit gaat via een proces dat lijkt op gradient descent. In hun artikel laten ze zien dat zo’n stabiliteitskloof een soort ‘vingerafdruk’ is die wordt achtergelaten door leren via gradient descent. Wanneer wetenschappers kunnen vaststellen dat er een stabiliteitskloof ontstaat bij menselijk leren, zou het betekenen dat de manier waarop onze hersenen leren meer lijkt op hoe machines leren dan we denken. En het is even belangrijk wanneer ze na zorgvuldig onderzoek geen stabiliteitskloof vinden, want dan lijkt het erop dat onze hersenen op een heel andere manier leren.

Laatst gewijzigd:17 november 2026 14:55
Deel dit Facebook LinkedIn
View this page in: English