Skip to ContentSkip to Navigation
Expertisecentrum CIBIFOnderdeel van Rijksuniversiteit Groningen

Expertisecentrum CIBIF

Faculteit Economie en Bedrijfskunde
Centre of Expertise CIBIFBlog
Header image Centre of Expertise CIBIF

Maatschappelijk verantwoord beleggen moet overbodig worden.

Datum:16 september 2018
Auke Plantinga
Auke Plantinga

Maatschappelijk verantwoord beleggen kan zich verheugen in een grote belangstelling van beleggingsfondsen en vooral pensioenfondsen. Er is een maatschappelijke trend waarbij verwacht wordt dat ondernemingen niet alleen financieel goed presteren, maar ook op andere gebieden, zoals bijvoorbeeld milieu, arbeidsomstandigheden, diversiteit, en ethische overwegingen. Maatschappelijk verantwoorde beleggers letten steeds meer op deze niet-financiële doelen.

Ondanks de nobele intenties van maatschappelijk verantwoorde beleggers is het de vraag of het bereiken van deze niet-financiële doelen het best door de belegger kan worden afgedwongen. Het is immers nogal wat om te verwachten dat een belegger daadwerkelijk invloed kan uitoefenen op het beleid van de ondernemingen, vooral ook omdat beleggers vaak belangen hebben in duizenden aandelen. Kan je als beleggers, zelfs met een stafapparaat van honderden mensen ook daadwerkelijk het beleid van duizenden ondernemingen volgen? In de praktijk gebruiken veel beleggers databases waarin gegevens vastliggen over niet financiële doelen, zoals op het gebied van het sociaal klimaat, mileu en governance. 

Daarbij komt nog dat de invloed van de beleggers afhankelijk is van de mate waarin aandeelhouders onderling overeenstemming hebben. Bovendien gaat het vaak om belangen van bijvoorbeeld consumenten, omwonenden of werknemers, die tegengesteld kunnen zijn aan die van de aandeelhouders. Ligt hier niet een taak voor de overheid?

De overheid zou met regelgeving veel effectiever kunnen optreden. Echter, op veel gebieden neemt de overheid een nogal afwachtende houding aan. Neem bijvoorbeeld het klimaatprobleem, waar de overheid met de nodige traagheid op reageert. In het verleden hebben we wel vaker te veel problemen op het bordje van de overheid gelegd. Het zou wel eens veel effectiever kunnen zijn wanneer de onderneming rechtstreeks met de belangengroepen afspraken maken.

Dit kan echter niet vrijblijvend zijn, en de rol van deze belangen en belangengroepen zouden een stevige basis moeten krijgen in de corporate governance. Afhankelijk van de ernst en aard van de problematiek zouden andere belangen en belangengroepen een directe stem moeten krijgen. Eén middel om dit te realiseren is het uitbreiden van de bevoegdheden en reikwijdte van de ondernemingsraad. Waar de ondernemingsraad nu vooral gaat over de verhouding tussen werknemers en de onderneming, zou deze uitgebreid kunnen worden met nieuwe taken, zoals het bewaken van de milieubelasting van het bedrijf. De specifieke inrichting van deze nieuwe vorm van een ondernemingsraad zou afhankelijk moeten zijn van de aard van het bedrijf.

Bij ondernemingen die het milieu sterk belasten zou de ondernemingsraad moeten worden uitgebreid met milieu en energie experts. Die krijgen zeggenschap bij het beslissen over het al of niet investeren, het verbeteren van productieprocessen en het al of niet sluiten van bestaande processen. In bepaalde gevallen zouden zij ook een vetorecht moeten kunnen krijgen.

Bij ondernemingen gericht op de consumentenmarkt kunnen consumenten een stem krijgen om mee te beslissen over de kwaliteit van de dienstverlening. Uiteindelijk zijn consumenten de ultieme rechtvaardiging van de onderneming en haar maatschappelijk taken en verantwoordelijkheden. Ondernemingen zijn vaak geneigd om zich vooral te richten op het werven van nieuwe klanten en daar meer energie in te steken dan in het bedienen van oude klanten. De consumenten­vertegenwoordiger in deze ondernemingsraad zou hieraan tegenwicht kunnen bieden. Denk aan het openbaar vervoer, waarbij sommige aanbieders belangrijke prestigieuze projecten voorrang geven boven de kwaliteit van het bestaande netwerk.

Door het waarborgen van de verschillende belangen op een dieper niveau in de bedrijfsvoering kunnen beleggers zich weer richten op de financiële prestaties van de onderneming.

Deze column verscheen eerder in een licht gewijzigde vorm op de website van Fondsnieuws.

Reacties

Reacties laden...