Impact in de praktijk

Van papier naar praktijk
Het CDLT ontwikkelt pilots, tools en trajecten die direct bijdragen aan duurzame verandering in het veld.

Onze aanpak:
• Ontwikkeling van praktische toolkits voor biodiversiteit en verdienvermogen
• Pilots met boeren, ketenpartners en beleidsmakers
• Versnellingsprogramma’s voor kennisdeling en implementatie

ReGeNL

Het Centrum voor Duurzame Landbouwtransitie (CDLT) werkt vanuit het ReGeNL consortium mee aan het ReGeNL-programma, een transitie- en onderzoeksproject binnen het NGF programma Landbouw en Leefomgeving, dat wordt gefinancierd uit het Nationaal Groeifonds (NGF). ReGeNL zet zich in voor een vitale Nederlandse landbouwsector door te streven naar een regeneratieve, rendabele en maatschappelijk gedragen landbouw. Uitgangspunten hierbij zijn dat landbouw samen moet gaan met bodemverbetering en herstel van bodemleven en natuur, terwijl ook de toegevoegde waarde per hectare aanzienlijk zal moeten groeien. De ReGeNL activiteiten zijn onderverdeeld in 5 actielijnen en drie perspectieven. Het CDLT draagt verantwoordelijkheid voor actielijn 2 Transitiepaden, waarbinnen 1.000 boeren worden begeleid bij hun overstap naar regeneratieve landbouw. Lees hier meer over actielijn 2.

ReGeNL producten

Inspiratiesheet Mestscheiding

In samenwerking met Van Hall Larenstein en de Hanze Hogeschool ontwikkeld het Centrum voor Duurzame Landbouw Transitie inspiratiesheets rondom de duurzame landbouwtransitie.

Op het melkveebedrijf van Geert Broersma wordt gebruik gemaakt van primaire mestscheiding, die resulteert in een fractie van stapelbare, strorijke mest en dunne vloeibare fractie die hoofdzakelijk uit urine bestaat. Mestscheiding is een bewezen praktijk, de innovatie zit in het optimaliseren van het proces en de verwaarding van de verschillende meststromen.

In de inspiratiesheet wordt ingegaan op de motivatie van de boer, de toepassing op het bedrijf, effecten op de bedrijfsvoering, de financiële aspecten, uitdagingen en de conclusie tot nu toe.

Inspiratiesheet Meetmethoden in de praktijk voor bodem, mest en plant

In samenwerking met Van Hall Larenstein en de Hanze Hogeschool ontwikkeld het Centrum voor Duurzame Landbouw Transitie inspiratiesheets rondom de duurzame landbouwtransitie.

Er zijn veel testen en methoden beschikbaar om bodem, gewas en mest te analyseren. In dit overzicht lichten we alternatieve meetmethoden uit die in de praktijk worden toegepast,maar mogelijk minder bekend zijn. Deze lijst is niet volledig en blijft in ontwikkeling. Ken je andere meetmethoden die relevant zijn voor regeneratieve landbouw? Of zie je onjuistheden in de informatie? Laat het ons weten via duurzamelandbouw@rug.nl. Sommige meetmethoden worden binnen ReGeNL toegepast en onderzocht, andere niet. We actualiseren dit overzicht zodra nieuwe inzichten beschikbaar komen.

Informatiebrochure voor deelnemers startend in 2026

Deelnemers die zich hebben aangemeld bij ReGeNL ontvangen na aanmelding een informatiebrochure.  Hoe gaat het nu verder? In de informatiebrochure lezen de deelnemers wat deelname aan ReGeNL inhoudt en welke stappen er tijdens deelname met hen wordt doorlopen.

Infographic Tijdlijn deelnemers actielijn 2

Boeren die geïnteresseerd zijn in deelname aan het ReGeNL-programma kunnen dit kenbaar maken via een interesseregistratie. Vervolgens koppelt het CDLT hen, op basis van subsector, locatie en persoonlijke wensen, aan een geschikte agrarisch begeleider.

Na deze koppeling volgt een kennismakingsgesprek tussen boer en begeleider, waarna ze samen een quickscan van het bedrijf uitvoeren. Daarna tekent de boer een deelnemerscontract en een toestemmingsformulier voor het inwinnen en verwerken van de gegevens. Deels voor wetenschap, maar ook voor het goed organiseren van het programma.

Zodra het contract is ondertekend, start het begeleidingstraject. Onder begeleiding van de agrarisch adviseur stelt de boer een bedrijfsontwikkelplan (BOP) op, waarin de geplande maatregelen worden vastgelegd. De BOP’s worden eerst beschouwd door een agrarisch begeleider, daarna beoordeeld door het projectteam. Bij goedkeuring komt de boer in aanmerking voor subsidie. 
Het bedrijf gebruikt een nulmeting als startpunt voor de monitoring.

Tijdens de implementatie van de maatregelen wordt de boer ondersteund door regelmatige contactmomenten met de begeleider en door deelname aan een leernetwerk met andere deelnemende boeren.

Quickscan

Let op: het deze pagina getoonde product is een conceptversie die door het CDLT zijn ontwikkeld als onderdeel van actielijn 2 Transitiepaden binnen het ReGeNL-programma. Het document is niet bedoeld voor openbaar gebruik of verspreiding. Deelnemers aan het ReGeNL-programma ontvangen de definitieve versie van de quickscansurvey vanuit het ReGeNL-programma. 

Zodra de boer is gestart met deelname aan ReGeNL actielijn 2 Transitiepaden vult deze de quickscan in. De quickscan is een online vragenlijst waarbij de boer wordt gevraagd naar de startsituatie van het agrarische bedrijf. Hierin wordt opgenomen: de motivatie van de boer, de kennis- en leerbehoeften, de bedrijfsvoering, informatie over de gewassen en/of het vee, de financiële situatie van het bedrijf en de producten en markten. Aan de hand van de quickscanresultaten gaat de boer in gesprek met de agrarisch begeleider van de boer over waar de boer naartoe wil met het bedrijf en welke regeneratieve praktijken en bedrijfsinterventies daarbij passen. Dit wordt verder uitgewerkt in het Bedrijfsontwikkelplan (BOP).

Bedrijfsontwikkelplan (BOP)

Het bedrijfsontwikkelplan (BOP) helpt de agrarisch ondernemer een meerjarige strategie op te stellen, deze te vertalen naar concrete maatregelen richting een regeneratieve bedrijfsvoering, de voortgang te volgen en bij te sturen waar nodig. Dit format vormt de basis voor het plan. De agrarisch begeleider kan, indien gewenst, aanvullende onderdelen opnemen.

Het bedrijfsontwikkelplan bevat de volgende onderdelen:
● Beschrijving huidige situatie inclusief drijfveren, motivatie en bedrijfsgegevens
● Zelfreflectie
● Concrete stappen komende jaren
● Toepassing, monitoring en bijstelling
● Waardecreatie

Het doel van dit bedrijfsontwikkelplan is om (verdere) integrale stappen te zetten op het  boerenbedrijf richting een volledige regeneratieve bedrijfsvoering. De focus ligt op het optimaliseren van fotosynthese, het voeden van de levende bodem en het minimaliseren van inputs die schadelijk zijn voor (bodem-) biodiversiteit, waarbij uiteindelijk, door toegenomen weerbaarheid in het systeem, mogelijk volledig gestopt kan worden met het gebruik van deze inputs. Lees hier verder.

Instructie SMART doelstellingen regeneratieve landbouw

Een onderdeel van het Bedrijfsontwikkelplan (BOP) is het formuleren van SMART doelstellingen bij 9 thema’s: bodemgezondheid, gewas, dier, water en lucht, biodiversiteit, voetafdruk, economie, sociaal en een gezond en voedzaam dieet. Per thema wordt boeren gevraagd om een doelstelling te formuleren die Specifiek, Meetbaar, Acceptabel, Realistisch en Tijdgebonden is. 

In de instructie wordt uitgelegd hoe de boer met SMART doelstellingen aan de slag kan gaan en worden er voorbeelden gegeven per thema voor zowel boeren uit de melkveehouderij als de akkerbouw. 

Transitiepaden model

Model: Landbouw in Nederland op micro-, meso- en macroniveau

Hoe ziet het Nederlandse landbouwsysteem eruit als je kijkt naar de onderlinge verbanden tussen boer, bodem, beleid en markt? Dr. Noortje Wauben (CDLT) ontwikkelde een model dat een gezamenlijke blik biedt op de complexiteit van landbouw – van het boerenerf (micro) tot beleid en wereldmarkten (macro).

Met een systeembenadering maken we inzichtelijk hoe ecologische, economische en sociale factoren elkaar beïnvloeden. Want door de verbindingen tussen deze niveaus te begrijpen, kunnen we werken aan een toekomstbestendige, regeneratieve landbouw.

Dit model is een eerste stap naar een dynamisch inzicht in de transitie die nodig is voor een duurzamer voedselsysteem.

Onderzoeksrapport: Ontwikkelen businessmodellen regeneratieve landbouw in Noord-Oost Friesland en Twente

Het Centrum voor Duurzame Landbouw Transitie (Rijksuniversiteit Groningen) en het Copernicus Institute (Universiteit Utrecht) hebben in opdracht van het Ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN) de handen ineen geslagen om nieuwe businessmodellen te ontwikkelen voor regeneratieve landbouw in Noordoost-Friesland en Twente. Lees hier verder.