Skip to ContentSkip to Navigation
Over onsSamenwerkingsverbandenOnderzoekssamenwerkingActief Oud is Goud

Het onderzoek ‘Actief Oud is Goud’

Mensen die actief blijven deelnemen aan de maatschappij, bijvoorbeeld door vrijwilligerswerk te doen, blijven langer gezond. Bovendien bevordert maatschappelijke participatie het opbouwen van een sociaal netwerk. Het hebben van een goede gezondheid en een goed sociaal netwerk verkleint de kans op eenzaamheid. Maatschappelijke participatie heeft dus voordelen voor de gezondheid en het algehele welzijn. Maar welke factoren dragen er aan bij dat iemand maatschappelijk actief is en blijft? Waarom doet de één wel vrijwilligerswerk en de ander niet? En hoe komt het dat vrijwilligers gezonder oud worden dan mensen die niet actief deelnemen in de maatschappij? En wat betekent de toename van vrijwilligerswerk voor organisaties? Met het onderzoeksproject Actief Oud is Goud gaan we op zoek naar antwoorden.

Eenzaamheid

Eenzaamheid is een groot probleem onder de oudste-ouderen in onze samenleving. Eenzaamheid komt met de tijd; op oudere leeftijd verliest men vaak belangrijke mensen uit de persoonlijke omgeving en gaan lichamelijke beperkingen een belemmering vormen in het onderhouden van het sociale netwerk. Hoe kunnen we eenzaamheid tegen gaan en hoe kan ook de oudste generatie nog betekenis ervaren voor de maatschappij? Dit is een complexe vraag, die niet beantwoord kan worden met één oplossing. Het beantwoorden van deze vraag benaderen we vanuit het ‘Healthy Ageing’ perspectief door te kijken naar preventiemogelijkheden in plaats van interventie- oplossingen. In dit geval betekent dat niet: welke maatregelen kunnen genomen worden op het moment dat mensen eenzaam zijn, maar: hoe kunnen we eenzaamheid voorkomen?

Maatschappelijke participatie

Hoewel eenzaamheid niet altijd te voorkomen is, zijn er manieren om gedurende de levensloop een bijdrage te leveren aan het verkleinen van de kans op eenzaamheid op oudere leeftijd. Door nu te werken aan de gezondheid en het opbouwen van goede sociale contacten, verkleint de kans op eenzaamheid op latere leeftijd. Maatschappelijke participatie gedurende de levensloop is dus belangrijk. Onder maatschappelijke participatie verstaan we onder andere het doen van betaald werk, vrijwilligerswerk, het verlenen van mantelzorg of andere informele zorg en het volgen van onderwijs.

Tot aan de pensioengerechtigde leeftijd gaat actieve deelname aan de maatschappij voor veel mensen automatisch. Door het volgen van onderwijs, het zorgen voor kinderen of kleinkinderen en het uitoefenen van een betaalde baan blijven mensen actief én in contact met de samenleving. Na de pensionering is maatschappelijke participatie niet voor iedereen even vanzelfsprekend. Eén van de vragen waarop we antwoorden hopen te vinden met het onderzoek Actief Oud is Goud is waarom sommige mensen wel actief participeren in de maatschappij en anderen niet of minder.

Onderzoek
Onderzoek

Vrijwilligerswerk

Binnen het onderzoek Actief Oud is Goud richten we ons voornamelijk op participatie in de vorm van vrijwilligerswerk. Uit de literatuur weten we al dat mensen die vrijwilligerswerk doen gemiddeld in betere geestelijke gezondheid blijven verkeren en een lagere sterftekans hebben dan mensen die niet actief participeren in de maatschappij. Naast deze individuele voordelen, heeft het doen van vrijwilligerswerk ook collectieve voordelen.

Als gevolg van de vergrijzende samenleving wordt het steeds belangrijker dat ook de relatief gezonde en fitte 65-plussers blijven participeren. Volgens de CBS bevolkingsprognose zal het aantal 65-plussers toenemen van 3,0 miljoen (18% van de Nederlandse bevolking) in 2015 tot een hoogtepunt van 4,7 miljoen (26% van de Nederlandse bevolking) in 2040. Hoewel de levensverwachting toeneemt, geldt dit niet voor de gezonde levensverwachting, dat wil zeggen, de levensverwachting zonder chronische aandoeningen. De afgelopen 50 jaren is de gezonde levensverwachting, de leeftijd waarop de eerste chronische aandoening zijn intrede doet, nauwelijks veranderd. Daarentegen is onze levensverwachting wel verbeterd. Dit betekent dat mensen gemiddeld een groter aantal jaren leven met één of meer chronische aandoeningen en deze ontwikkeling zorgt voor een stijging in de zorgkosten. Met een steeds kleiner percentage werkenden moeten de zorgkosten voor een steeds groter percentage ouderen gefinancierd worden. Gelukkig verkeert er ook een grote groep 65-plussers in relatief goede gezondheid. Niet alle ouderen hebben te maken met chronische aandoeningen en misschien nog wel belangrijker; niet alle mensen met een chronische aandoeningen ervaren hierdoor beperkingen. Steeds meer 65-plussers dragen hun steentje bij aan de maatschappij. Een verdere toename van het aantal vrijwilligers en het totaal aantal uren aan vrijwilligerswerk in de groep 65-plus kan een belangrijke bijdrage leveren aan de houdbaarheid van de samenleving.

Onderzoeksvragen

Maatschappelijke participatie, bijvoorbeeld door het doen van vrijwilligerswerk, biedt individuele voordelen én het draagt bij aan een houdbare samenleving. Het is belangrijk om te weten waarom sommige mensen maatschappelijk wel actief zijn, ook op latere leeftijd, en anderen niet of minder. Hoewel er al veel onderzoek is gedaan naar vrijwilligerswerk, valt er ook nog veel te ontdekken. Wat zijn de belemmerende en stimulerende factoren voor het doen van vrijwilligerswerk voor met name ouderen? Wat zijn de onderliggende motieven van vrijwilligers? Kunnen we mensen helpen maatschappelijk actief te zijn en te blijven, ook op latere leeftijd? We weten dat het doen van vrijwilligerswerk goed is voor de gezondheid, maar hoe werkt dit precies? Welke onderliggende mechanismen spelen een rol in de positieve gezondheidseffecten van het doen van vrijwilligerswerk? En wat betekent het voor organisaties om te werken met vrijwilligers; hoe kunnen zij de rolverdeling tussen professionals en vrijwilligers zo goed mogelijk organiseren? Op deze belangrijke vraagstukken hopen we met het onderzoeksproject Actief Oud is Goud antwoorden te vinden.

Laatst gewijzigd:25 september 2015 09:12