Regeneratieve landbouw
De transitie naar een meer regeneratieve landbouw is essentieel voor een toekomstbestendig voedselsysteem, en RUG draagt hier actief aan bij. Onderzoekers werken samen met boeren, overheden en bedrijven om drempels zoals economische druk, gevestigde praktijken en kennisgebrek te overwinnen.
Door te focussen op bodemherstel, biodiversiteit en duurzaam landgebruik ontstaan nieuwe perspectieven. Deze aanpak versterkt ecosystemen, vergroot de veerkracht van landbouwsystemen en draagt bij aan gezonde voedselproductie voor huidige en toekomstige generaties.
Boer en wetenschapper trekken samen op in de landbouwtransitie
Decennialang moesten boeren steeds meer produceren om een goede boterham te kunnen verdienen. Supermarktpartijen en de agro-industrie bepalen de vaak lage prijzen die boeren ontvangen voor hun producten. De grond is uitgeput en er is steeds meer bodembemesting nodig. De biodiversiteit in landbouwgebieden is schrikbarend afgenomen. Daarnaast moeten boeren voldoen aan steeds weer veranderende wetgeving. Boeren willen wel duurzamer produceren maar zijn aan alle kanten klemgezet.
Het Centrum voor Duurzame Landbouw Transitie (CDLT) van Campus Fryslân (CF) gaat daarom binnen de samenwerking van het Programma ReGeNL duizend boeren begeleiden om de stap te maken naar een duurzamer bedrijf waarin ze gezond kunnen ondernemen met oog voor bodem en biodiversiteit én waarmee ze een goede boterham verdienen. Hoogleraar en directeur Gjalt de Jong en programmamanager Ingrid van Huizen vertellen waarom en hoe.
Wat maakt een gezonde bodem?
Een gezonde bodem heeft geen kunstmest nodig, is beter bestand tegen ziektes en plagen en kan meer regenwater en koolstof opnemen. Maar waaruit bestaat een gezonde bodem precies, en hoe brengen we die terug als het hij er niet (meer) is? Dat onderzoeken Joana Falcao Salles, hoogleraar microbiologie, en postdoc Barbara Prack McCormick.
‘Stel, je hebt een stuk land,’ schetst Falcao Salles. ‘Misschien is het in het verleden gebruikt voor intensieve landbouw, met kunstmest, pesticiden en ploegen. Wat is er nodig om de bodem te herstellen?’ Daar zijn natuurlijk al wel wat ervaringen mee in de agro-ecologie en regeneratieve landbouw, en Falcao Salles en Prack McCormick meten het effect daarvan op het bodemleven in samenwerking met boeren die dit soort principes al in de praktijk brengen.
De verliezers van onze huidige landbouw
‘Akkerbouwsystemen waren vroeger heel divers, met allerlei verschillende gewassen en daardoor een schat aan biodiversiteit,’ vertelt Raymond Klaassen, ecoloog aan de Rijksuniversiteit Groningen. Maar boeren telen tegenwoordig nog maar een beperkt aantal gewassen, en dat heeft nogal wat gevolgen voor de dieren die er leven. Klaassen onderzoekt welke aanpassingen boeren zouden kunnen doen zodat de grootste verliezers van onze huidige landbouw, zoals de veldleeuwerik, er beter van worden.
‘In Oost-Groningen, waar ik veel kom, telen boeren vooral suikerbieten, wintertarwe en zetmeelaardappels,’ vertelt Klaassen. ‘Deze gewassen dragen weinig bij aan een gezonde voeding voor de mens: de suikerbieten zijn voor suiker, de wintertarwe is veevoer en de aardappels zijn voor de zetmeelindustrie.’ Een weinig divers landschap dus, maar je kunt het de boeren niet aanrekenen, voegt Klaassen meteen toe, want alleen met deze gewassen kunnen ze nog genoeg verdienen.