Skip to ContentSkip to Navigation
Maatschappij/bedrijvenWetenschapswinkelsTaal, Cultuur en CommunicatieKennisdossiersKennisdossier: literatuur

Literatuur in discussie

Dubbelonderzoek naar leesstijlen in leesgroepen
'Dat is nou het mooie van lezen', rapport van Nicky de Boer
'Dat is nou het mooie van lezen', rapport van Nicky de Boer

In Nederland zijn naar schatting 3000-5000 leesgroepen actief. Deze leesgroepen zijn er in diverse soorten en maten, van vriendenclubjes die tijdens het eten kort de meningen over een boek uitwisselen tot georganiseerde groepen met een voorzitter die uitgebreid spreken over stijl en thematiek. Al deze groepen hebben gemeen dat ze graag lezen en praten over literatuur (en soms non-fictie). D e stichting Senia literair begeleidt landelijk momenteel zo'n 300 leesgroepen van senioren. In opdracht van deze stichting, deden twee studenten voor de Wetenschapswinkel Taal, Cultuur en Communicatie onderzoek. Het doel was om vast te stellen hoe de leeswijzers die Senia aan de leesgroepen verstrekt, functioneerden en eventueel verbeterd kunnen worden. Maar ook voor andere lezers en leesgroepen biedt het onderzoek houvast. Want wat zoekt u eigenlijk in een boek? En hoe komt het dat uw leesgroepgenoten soms tot een heel ander oordeel komen?

Wat is stichting Senia literair?

De Stichting Senia organiseert en faciliteert leesgroepen voor ouderen. Het populairst zijn de leesgroepen rond Nederlandse literatuur (met daarin een paar vertaalde titels), maar sinds kort zijn er ook leesgroepen actief die Frans- en Engelstalige literatuur, in het Frans of Engels lezen en bediscussiëren. Ook zijn er plannen voor Duitse leesgroepen. Een deel van de boeken van de Nederlandse leesgroepen komen uit de vertaalde wereldliteratuur. Voor elk van deze boeken levert Senia leeswijzers met achtergrondinformatie en discussievragen. Daarnaast organiseert Senia oprichtingsbijeenkomsten voor nieuwe groepen, ledendagen en excursies.

Wat zijn leeswijzers?

Senia levert leeswijzers aan de leesgroepen om het lezen en de discussie te ondersteunen. Deze documenten bevatten achtergrondinformatie over het boek en de schrijver, een interpretatie van de roman, recensies en lees- en discussievragen.

'Het hangt er een beetje van af wat je van een boek wilt', rapport van Sigrid Leeuwerik
'Het hangt er een beetje van af wat je van een boek wilt', rapport van Sigrid Leeuwerik

Twee masterscripties

Sigrid Leeuwerik, masterstudente Nederlands, analyseerde de boeken "Nest" van Sanneke van Hassel en "Kamer" van Emma Donoghue en de bijbehorende leeswijzers en discussies. Nicky de Boer, masterstudente Kunst, Cultuur en Media deed hetzelfde voor "Tikkop" van Adriaan van Dis en "De schilder en het meisje" van Margriet de Moor.

Leesstijlen centraal

Beide studenten gebruikten hetzelfde theoretische kader dat uitgaat van verschillen in leesstijlen. Zo leest de ene lezer meer belevend en zoekt daarom spanning en de identificatie met hoofdpersonen en een ander leest meer om een diepere betekenis uit een boek te halen en is meer gespitst op symbolen en de bedoeling van de schrijver. Sommige boeken en discussievragen passen beter bij de ene leesstijl dan de andere. Beide scripties brengen dit goed in kaart. Je ziet ook hoe het in de praktijk in de dicussies van de leesgroepen werkt en hoe verschillend de wensen van de leesgroepen kunnen zijn.

Interessant voor makers van leeswijzers en lezers

Deze onderzoeken leiden tot concrete adviezen hoe Senia de boekkeuze en de leeswijzers kan verbeteren. Daarmee krijgt elke maker van een leeswijzer beter grip op de materie. Maar ook voor leesgroepen en lezers is het interessant om eens stil te staan bij de eigen leesstijl(en). Wat zoek ik eigenlijk in een boek? En hoe komen anderen tot een heel ander oordeel?

Beide masterscripties en samenvattingen zijn te downloaden in de repository van de Wetenschapswinkel.

Meer lezen over leeswijzers en hoe RUG-studenten deze maken? Lees hier het artikel Literatuur om over te praten

Laatst gewijzigd:05 maart 2018 16:09