Skip to ContentSkip to Navigation
Rijksuniversiteit Groningenfounded in 1614  -  top 100 university
Onderzoek DNPP | Documentatiecentrum Nederlandse Politieke Partijen Uitgelicht

Fractieafsplitsingen in de Eerste Kamer

Vanaf 1946

Overzicht met afsplitsingen en overstappers

Datum
Kamerleden
Verlaten fractie
Fractie na afsplitsing[1]
Nieuwe partij[2]
31-3-2026
BBB
Fractie-Van Gasteren
N.v.t.
28-11-2025
BBB
D66
N.v.t.
18-11-2025
Fractie-Beukering
N.v.t.
10-11-2025
Fractie-Visseren-Hamakers
N.v.t.
8-10-2025
VVD
Fractie-Van de Sanden
N.v.t.
23-9-2025
BBB
Fractie-Walenkamp
N.v.t.
2-6-2025
BBB
D66
N.v.t.
19-5-2025
BBB
Fractie-Kemperman (vanaf 9-9-2025 FVD)
N.v.t. 
20-3-2022
FVD
Fractie-Frentrop
N.v.t.
9-12-2020
FVD
Fractie-Nanninga (tot 15-2-2021 Fractie-Van Pareren)
N.v.t.
8-12-2020
FVD
Fractie-Nanninga (tot 15-2-2021 Fractie-Van Pareren)
N.v.t.
30-11-2020
FVD
Fractie-Nanninga (tot 15-2-2021 Fractie-Van Pareren)
19-8-2019
FVD
Fractie-Otten
GO
24-7-2019
FVD
Fractie-Otten
GO (PER 29-6-2020 Partij voor de Toekomst)
26-4-2019
VVD
Fractie-Duthler
N.v.t.
1-5-2015
OSF
Fractie-De Lange
N.v.t.
10-9-2007
SP
Fractie -Yildirim
N.v.t.
7-4-1998
AOV
Fractie-Batenburg
N.v.t. 
12-9-1995
AOV
Fractie-Hendriks (per 16 juni 1998 CDA)
N.v.t.
15-2-1978
BP
Fractie-Maris
N.v.t.

Dit overzicht is gebaseerd op gegevens van het Parlementair Documentatiecentrum (PDC) en het DNPP.

NB: Het overzicht omvat alleen afsplitsingen en overstappen die plaatsvinden gedurende het Kamerlidmaatschap. Gewezen Kamerleden die pas (ver) na hun afscheid uit de Kamer besluiten over te stappen naar een andere partij, zijn niet opgenomen. Ook bewindspersonen blijven buiten beschouwing.



Noten:
[1] Verband waarin het gesplitste Kamerlid in dezelfde zittingsperiode verdergaat.
[2] Nieuw opgerichte partij, op initiatief of met nauwe betrokkenheid van de betreffende afsplitser.
[3] I.J. Visseren-Hamakers was fractievoorzitter namens de PvdD, totdat zij zich na intern conflict afscheidde van haar fractiegenoten N.K. Koffeman en P. Nicolaï. Visseren-Hamakers behield de steun van het partijbestuur, dat haar als de vertegenwoordiger van de PvdD bleef zien. Koffeman en Nicolai verlieten de partij (Koffeman zegde zijn lidmaatschap op, Nicolaï werd geroyeerd). 
Conform het Reglement van orde van de Eerste Kamer vormen zij echter nog steeds de fractie van de PvdD, ondanks dat zij niet langer lid zijn van de partij. Doordat Visseren-Hamakers in een brief aan de Eerste Kamervoorzitter had verklaard ‘zich af te scheiden van de fractie van de heren Nicolaï en Koffeman’, gold zij formeel als de afsplitser van de oorspronkelijke fractie.
[4] Kemperman scheidde zich op 19 mei 2025 af van de BBB-fractie. Hij bleef als onafhankelijk senator lid van de Eerste Kamer. Op 9 september 2025 trad hij formeel toe tot de Eerste Kamerfractie van FVD.
[5] Annabel Nanninga was één van de sleutelfiguren in de splitsing binnen FVD die uiteindelijk zou leiden tot oprichting van JA21. Aangezien zij op het moment van splitsing in de Eerste Kamer met zwangerschapsverlof was, trad zij formeel pas bij het terugkeer op 15 februari 2021 toe tot de afgescheidden fractie. Aangezien zij direct ook leiding gaf aan deze fractie werd deze hernoemd tot de Fractie-Nanninga.
[6] Hendriks scheidde zich op 12 september 1995 af van de AOV-fractie. Hij bleef als onafhankelijk senator lid van de Eerste Kamer. Op 16 juni 1998 trad hij formeel toe tot de Eerste Kamerfractie van het CDA.

In de Eerste Kamer vond er tot en met de twintigste eeuw slechts driemaal een afsplitsing plaats. Daarmee ligt het aantal afsplitsingen aanzienlijk lager dan in de Tweede Kamer. In de eenentwintigste eeuw is er sprake van een opvallende toename. Het grote aantal afsplitsingen van de fractie van FVD in de periode 2019 tot 2023 en van de fractie van BBB in de daaropvolgende Kamerperiode heeft daaraan sterk bijgedragen.

In de Eerste Kamer wordt, anders dan in de Tweede Kamer, een afsplitsing standaard aangeduid als ‘fractie’, gevolgd door de naam van de fractievoorzitter (bijvoorbeeld: ‘Fractie-Nanninga’). 

Het komt ook voor dat een senator besluit zich aan te sluiten bij een andere fractie. Dit kan direct bij afsplitsing of in een later stadium. In 1995 voegde Jan Hendriks zich bijvoorbeeld pas bijna drie jaar na zijn vertrek uit de AOV-fractie alsnog bij het CDA. In 2025 maakten BBB-senatoren Robert Croll en Arie Griffioen direct de overstap naar D66.

Laatst gewijzigd:07 april 2026 12:04