Skip to ContentSkip to Navigation
OnderwijsStudievoorlichtingMeer keuzeactiviteitenScholierenacademie
Header image Blog: Dit is wetenschap

Vogels met een rugzakje

Datum:17 januari 2017
Auteur:ScienceLinX
Foto: Alpo Roikola
Foto: Alpo Roikola

De bonte vliegenvanger is een trekvogel: hij overwintert in het westen van Afrika. In het voorjaar gaat hij zijn knorrende maag achterna en trekt naar Nederland, waar het op dat moment wemelt van de malse rupsen.

Rugzakjes, camera’s en vogelpoep

Christiaan Both volgt de bonte vliegenvanger op de voet. Daarvoor heeft hij een heel arsenaal aan meettechnieken. Zo vangt hij bijvoorbeeld vogels in het bos bij Dwingeloo en geeft hen een piepklein rugzakje. In dat rugzakje zitten een lichtsensor en een temperatuursensor. Met de gegevens die hij op deze manier verzamelt, kan Both bepalen waar de vogel was op welk moment.

Maar ook de poep van de beestjes ontsnapt niet aan zijn aandacht. De ontlasting wordt verzameld en in het lab bestudeerd. Door te analyseren welk DNA er in de vogelpoep aanwezig is, kan Both achterhalen wat de vliegenvangers hebben gegeten.

Tenslotte plaatst Both camera’s in de nestkasten van de vogeltjes. Daarmee kan hij, als heuse paparazzi, op de voet volgen wat de beestjes doen. Hoeveel eieren ze leggen, hoe lang ze broeden en hoeveel ze eten bijvoorbeeld.

Goeie timing

Door al die metingen weet Both nu heel veel over de bonte vliegenvanger. Zo weet hij dat de dieren hun aankomst heel goed kunnen timen. In het voorjaar is er een periode van een paar weken waarin er héél veel rupsen zijn. De bonte vliegenvangers zorgen dat ze precies tijdens die rupsenpiek in Nederland zijn. Zo kunnen ze zich razend snel volvreten en kinderen krijgen op het moment dat er veel voedsel is.

Evolutie van de bonte vliegenvanger

Door klimaatverandering komen er echter steeds eerder blaadjes aan de bomen. Ook de ‘rupsenpiek’ is daardoor steeds eerder. Als de bonte vliegenvangers hun timing niet aanpassen, komen ze te laat en vissen ze achter het net. Daar komt de evolutie om de hoek kijken. Naarmate de rupsen eerder komen, hebben de vliegenvangers die eerder vertrekken uit Afrika (en dus eerder aankomen bij ons) een grotere kans om te overleven en veel nageslacht groot te brengen. De late vogels zijn niet zo succesvol en krijgen minder nakomelingen. Daarom komen er steeds meer vroege vogels, terwijl het aantal late vogels afneemt.

Toch heeft de bonte vliegenvanger het moeilijk. De evolutie kan de verschuivende rupsenpiek niet helemaal bijbenen. Wat betekent dit op de lange termijn voor de rupsen en de bonte vliegenvangers? De afloop blijft nog even spannend en Both zet zijn onderzoek gestaag voort. To be continued…

Tags: Biologie, Beta

Reacties

Reacties laden...