Skip to ContentSkip to Navigation
OnderwijsStudievoorlichtingMeer keuzeactiviteitenScholierenacademie
Header image Blog: Dit is wetenschap

Grote prijs voor kleine elektronica

Datum:14 juli 2016
Bart van Wees
Bart van Wees

RUG-natuurkundige Bart van Wees ontvangt in september de Spinozapremie van 2,5 miljoen euro, de belangrijkste prijs voor wetenschappelijk onderzoek in Nederland. Van Wees bestudeert hoe elektronen zich gedragen in nieuwe materialen die kunnen bestaan uit laagjes van één atoom dik. Dat levert allerlei nieuwe inzichten op, en misschien elektronica die sneller en zuiniger is.

In de materialen die Van Wees bestudeert zijn de wetten van de kwantummechanica de baas. Die wetten gelden op hele kleine schaal, van atomen en moleculen. Op een grotere schaal – zoals in een gewoon koperdraadje – beschrijven de ‘gewone’ natuurwetten geleiding, weerstand en dat soort zaken.

De reden om op die hele kleine schaal te werken is pure nieuwsgierigheid, maar er zit ook wel een praktische kant aan. Misschien heb je wel eens gehoord van de Wet van Moore: die wet uit 1965 zegt dat het aantal transistors op een chip iedere 24 maanden verdubbelt. Die wet ging decennialang op, daarom verouderen computers zo snel! Maar om meer transistoren op een chip te krijgen moeten ze steeds kleiner worden, en daar zit natuurlijk een limiet aan. Die limiet is nu in zicht, en daarom zoeken natuurkundigen naar manieren om de chips van de  toekomst toch nog sneller en beter te maken.

Bart van Wees werkt aan nieuwe vormen van elektronica, in het bijzonder de ‘spintronica’. Gewone elektronische schakelingen werken met transport van ladingen (de negatieve lading van elektronen). Maar elektronen hebben nog een (kwantummechanische) eigenschap, de spin. Dit is een soort tolbeweging, die van het elektron een klein magneetje maakt dat twee standen kan hebben: op of neer.

Spintransport gaat anders dan ladingtransport. De spin kan van elektron naar elektron overspringen, dus spin verplaatst zich zonder dat er elektronen verplaatsen. Dit biedt allerlei mogelijkheden voor het maken van nieuwe elektronica. Van Wees wil spintransport goed begrijpen, om zo bruikbare toepassingen mogelijk te maken.

Naast Bart van Wees won ook filosoof Lodi Nauta een Spinozaprijs. Binnenkort komt ook over hem een blogpost online.

Tags: Beta, Natuurkunde

Reacties

Reacties laden...