Skip to ContentSkip to Navigation
Over onsNieuws en agendaMensen en meningenOpinie

Opinie 19: 'Kwaliteit van groot aantal biografieën is slecht'

De biografie is populair. Loop een willekeurige boekhandel binnen en omslagen vol portretfoto’s grijnzen je toe. Artiesten, politici, schrijvers… allemaal mensen wiens leven klaarblijkelijk interessant genoeg is om er een - vaak lijvig - boek aan te wijden. Toch is Hans Renders, directeur van het Biografie Instituut en hoogleraar aan de Rijksuniversiteit Groningen, niet onverdeeld enthousiast over de populariteit van het genre: ‘Het is hoog tijd om dor hout te kappen.’

 

‘Als biograaf maak je geen leven, maar een boek’, aldus Renders. ‘Daarom moet ik niets hebben van biografieën die zijn geschreven als een roman. Sterker nog, ik vind het een belediging voor goed schrijvende historici. Het lijkt mode te zijn om ‘mooi’ te schrijven. Maar vaak wordt vooral voor een zogenaamd literaire vorm gekozen om te maskeren dat er slordig onderzoek aan ten grondslag ligt.’

 

Populariteit

Van oudsher bestaat in Nederland een arme biografiecultuur. De calvinistische aard van Nederlanders zou hiervan de oorzaak zijn. De huidige bloei van het genre wordt vaak toegeschreven aan het afwerpen van dit calvinisme. Renders ziet dit anders: ‘De populariteit van biografieën is veel meer een kwestie van nieuwsgierigheid. We leven in een wereld waarin mensen steeds meer dingen in de wereld kunnen en willen begrijpen. Een goede biografie is daarvoor een perfect handvat. Door het levensverhaal van iemand te lezen, leer je niet alleen die persoon beter begrijpen, maar ook de omstandigheden waarin bepaalde keuzes zijn gemaakt. Grote problemen worden tot menselijke proporties teruggebracht.’

 

Bestaansrecht

Wat Renders betreft had een groot aantal biografieën ongeschreven mogen blijven: ‘Een biografie heeft alleen bestaansrecht als je door een inkijkje in het persoonlijk leven iets kunt verduidelijken over het werk van die persoon.’ Dat gaat dus niet op voor een boek over het leven van bijvoorbeeld Frans Bauer, een voetballer of een soapie. Toch is het juist dit type biografie waarmee de winkels vol liggen.

 

Slapend monster

Er is nog een voorwaarde waaraan een goede biografie moet voldoen, volgens Renders. Namelijk dat de persoon in kwestie dood is. ‘Dat klinkt wat cru, maar de nalatenschap is een soort slapend monster. Het begint pas te leven als iedereen in de omgeving van die persoon dood is. Vanaf dat moment komen brieven en eventuele andere relevante teksten terecht in archieven en kun je echt inzicht krijgen in zijn of haar leven.’

 

Goed geschreven

Natuurlijk hoeft een biografie niet alleen te bestaan uit feiten. Renders: ‘Je hoeft een levensverhaal niet te romantiseren om er een goed geschreven verhaal van te maken. Er bestaat een groot vooroordeel over biografieën die geschreven zijn door wetenschappers. Die boeken zouden altijd suf, saai en slecht geschreven zijn, maar dat is beslist niet waar. Ik zie het als mijn taak als directeur van het Biografie Instituut om dat aan mensen duidelijk te maken. Niet door er over te praten, maar door het te laten zien door middel van de biografieën die binnen ons instituut tot stand komen.’

 

Curriculum Vitae

Hans Renders (1957) studeerde geschiedenis en Nederlands in Tilburg en Nijmegen. Hij promoveerde aan de Universiteit van Brabant op een biografie van de dichter Jan Hanlo. Tot 1998 was hij als stafdocent werkzaam bij de Academie voor Journalistiek in Tilburg. Daarna werd hij universitair docent bij het Instituut voor Geschiedenis/Journalistiek van de RUG. Renders publiceerde onder meer een biografie van de dichter Jan Campert (2004) en is directeur van het in 2004 opgerichte Biografie Instituut van de Groningse Letterenfaculteit. Vanaf 1 maart is hij bijzonder hoogleraar met als leeropdracht geschiedenis en theorie van de biografie./MS

 

Noot voor de pers

dr. Hans Renders, tel. (050) 363 5816 of 06 53 216 666, e-mail: j.w.renders@rug.nl

zie ook: Het Biografie Instituut aan de RUG

In 2004 is er een aflevering van Adams Appel  gewijd aan het Biografie Instituut en directeur Renders, destijds nog geen hoogleraar. De aflevering (7 minuten) is hier te bekijken.

Laatst gewijzigd:15 september 2017 15:10