Skip to ContentSkip to Navigation
Maatschappij/bedrijvenWetenschapswinkelsTaal, Cultuur en CommunicatieStages & Afstudeerprojecten

Kinderboeken vroeger en nu

BA/MA-scripties Nederlandse letterkunde

In het Groningse Winsum staat het Kinderboekenhuis, met een collectie van 30.000 oude en meer recente kinderboeken. Sinds mei 2016 zijn de boeken te vinden in een prachtig verbouwd, licht, open en gemakkelijk toegankelijk pand. Het Kinderboekenhuis is één van de 19 historische kinderboekencollecties die opgenomen is in het Centraal Bestand Kinderboeken van de Koninklijke Bibliotheek. De collectie bevat kinderboeken , van een antiquarische collectie met drie 17e en tachtig 18e eeuwse boeken tot de boeken van Carry Slee. Het hart van de collectie is de nagelaten verzameling van Toos Saal-Zuurveen, die een studie maakte van historische kinderboeken. Daarna volgden tot de dag van vandaag vele andere schenkingen. Een schat voor ons collectieve geheugen en een belangrijke bron voor onderzoek.

Zwarte Piet in het Kinderboekenhuis
Zwarte Piet in het Kinderboekenhuis

Onderzoeksvoorstel: de representatie van Zwarte Piet in kinderboeken

De laatste jaren wordt er veel gediscussieerd over (het uiterlijk van) Zwarte Piet. Zowel voor- als tegenstanders van Zwarte Piet laten elk jaar vanaf het moment dat de Sint voet aan Nederlandse wal zet weer van zich horen.Voor deze discussie is inmiddels zelfs een term ontstaan: het zwartepietendebat. Ook kinderboeken over Sinterklaas en Zwarte Piet zijn onderdeel van het zwartepietendebat. Schrijfster Charlotte Dematons besloot na kritiek op de Zwarte Pieten in haar ‘Pietenboek’ het boek zelfs niet meer te herdrukken. Er zijn nog veel meer kinderboeken geschreven over Sinterklaas en Zwarte Piet. In het Kinderboekenhuis te Winsum is een groot aantal van deze boeken te vinden.

Andere onderzoeksonderwerpen

Het Kinderboekenhuis stelt graag zijn collectie beschikbaar voor onderzoek. De oriëntatie start met een ontvangst en rondleiding in het Kinderboekenhuis. Daarna kunnen studenten eigen keuzes maken voor onderzoek.

Te denken valt aan:

  • een onderzoek naar een thema (bijv. vaderlandse helden), schrijver, uitgever of type kinderboek
  • een vergelijking tussen historische en recente jeugdliteratuur op een bepaald aspect
  • de betekenis van boeken uit de eigen jeugd voor lezers
  • onderzoek naar beleid, educatie en ontsluiting van de collectie in vergelijking tot andere collecties

Je kunt niet alleen naar zijn uiterlijk kijken, maar ook zijn gedrag. Is Piet bijvoorbeeld slim, of gedraagt hij zich een beetje dommig en heeft hij begeleiding van Sint nodig? Het is interessant om deze aspecten te analyseren, omdat kinderboeken van invloed kunnen zijn op de beeldvorming van (jonge) kinderen. Tegelijkertijd vormen kinderboeken ook een afspiegeling van de maatschappij.

Doel van dit onderzoek is om de representatie van Zwarte Piet in de kinderboeken in kaart te brengen en zo eventuele trends op te merken. Wellicht heeft bijvoorbeeld het zwartepietendebat invloed gehad op de representatie van Zwarte Piet.

Kinderboekenhuis
Kinderboekenhuis

Ander onderzoek?

Het leuke van onderzoek in dit project is dat Het Kinderboekenhuis er ook graag echt iets mee wil doen. Daarom hoort ook tot de opdracht: een advies aan het Kinderboekenhuis en presentatie van je onderzoeksresultaten (in een zelf te kiezen vorm) voor een bepaalde doelgroep. Daardoor leer je ook hoe je onderzoek praktisch toepasbaar kunt maken en oefen je vaardigheden op het gebied van kennisvalorisatie. De wetenschapswinkel Taal, Cultuur en Communicatie zal je daarbij ondersteunen.

Het Kinderboekenhuis ziet graag dat onderzoek helpt om:

  1. zwaartepunten in de collectie te ontdekken, waarop meer actief (aankoop)beleid gevoerd kan worden;
  2. mogelijkheden te creëren om de collectie beter in beeld te brengen voor verschillende doelgroepen (bijvoorbeeld bezoekers in groepsverband of individueel, basisschoolkinderen).

Belangstelling?

4 studenten gingen je voor: Jolanda Haan-Leininga schreef over meisjesboeken, Jeltsje van der Mark over de vermenselijking van dieren in het epos van de Vos Reynaerde, Maaike Bakker schreef over Zeehelden en Jonna Mager over migranten. Heb je zelf een idee of wil je eens bij het Kinderboekenhuis rondkijken? Mail ons dan: tawi@rug.nl, of neem contact op met Sandra van Voorst om de mogelijkheden te bespreken.

Laatst gewijzigd:29 november 2018 14:10