Skip to ContentSkip to Navigation
Maatschappij/bedrijvenWetenschapswinkelsTaal, Cultuur en CommunicatieKennisdossiersKennisdossier: literatuur

Literatuur om over te praten

"Ik had vroeger een tante, en die deed precies zo!” “Oh, ik had niks met dit boek. Wil je nog koffie?” Misschien herkent u dit soort gesprekken over boeken, uit uw eigen leesgroep of uit een praatje aan de koffietafel? Een gesprek over een gelezen roman kan echter zoveel meer betekenen. Lezers ontdekken gezamenlijk welk effect de structuur van het boek op hun leesplezier heeft gehad. Of ze praten naar aanleiding van de gebeurtenissen uit het boek over maatschappelijke thema’s en hun eigen standpunten daarin. Klinkt dat te mooi om waar te zijn? Niet als je kennis uit de literatuurwetenschap vertaalt in praktische hulpmiddelen voor leesgroepen.

Studenten Letterkunde en hun boeken.
Studenten Letterkunde en hun boeken.

Sinds 2010 werkt de Stichting Senia, organisator van leesgroepen voor 55+’ers, samen met de wetenschapswinkel Taal, Cultuur en Communicatie. In 2011 gingen er 12 studenten moderne letterkunde aan de slag met Senia leeswijzers. De leeswijzer is namelijk bij uitstek een middel om diepgang te bieden aan de discussie over literatuur. Maar hoe werkt dat precies en wat kunnen studenten en leesgroepen van elkaar leren?

Vrijwilligers met een passie voor literatuur

De Stichting Senia is een landelijke organisatie die geheel drijft op gepensioneerde vrijwilligers met een passie voor literatuur. Sommige vrijwilligers zijn actief als ambassadeur en organiseren in samenwerking met bibliotheken en boekhandels oprichtingsbijeenkomsten voor startende leesgroepen .Andere Senia-vrijwilligers buigen zich over nieuwe boeken, organiseren inspiratiedagen of excursies. De meeste Senia-leesgroepen lezen Nederlandse literatuur, aangevuld met vertaalde romans uit andere talen. Maar er zijn sinds enkele jaren ook leesgroepen die Franstalige en Engelstalige romans lezen en deze ook in de oorspronkelijke taal bespreken. Daarnaast heeft Senia ook leesgroepen geschiedenis (non-fictie) en roze leesgroepen (rond thema homoseksualiteit). De leden van Senia , 55 +’ers, betalen een klein bedrag per jaar en kunnen vrij kiezen uit een lange boekenlijst. Van de gekozen boeken ontvangen ze dan een leeswijzer met achtergrondinformatie over het boek en de schrijver, en discussievragen om te bespreken in hun eigen bijeenkomst.

Leeswijzers centraal

De Stichting Senia is zeer succesvol te noemen, jaarlijks worden er meer dan 10.000 leeswijzers verstuurd naar leden, die georganiseerd zijn in zo’n 300 leesgroepen door het hele land. Die leeswijzers worden ook erg gewaardeerd door de leesgroepen. Iedereen kan een boek lezen, maar er is vaak nog zoveel meer uit te halen dan je in eerste instantie denkt. De leeswijzer is dan een middel om de discussie meer diepgang te bieden en de leden te helpen hun mening over het boek aan te scherpen. Maar het maken van een leeswijzer is nog niet zo gemakkelijk. Het vraagt goede achtergrondkennis, schrijftalent en tijd. Bovendien zijn er ook Franstalige en Engelstalige leeswijzers nodig voor deze nieuwe groepen.Een beetje veelgevraagd voor een vrijwilligersorganisatie. Daarom vroeg Seniade wetenschapswinkel om hulp.

La petite marchande de prose
La petite marchande de prose

Studenten letterkunde zetten hun kennis in

In overleg met Jeanette den Toonder, RUG- docente moderne Franse letterkunde startten we in 2010 met drie studenten Frans. Deze studenten deden eerst zelf voorstellen voor boeken waar ze een leeswijzer voor zouden kunnen maken. De Senia-werkgroep Frans vond dat erg leuk. Het bracht hen op boeken waar ze zelf nog niet aan gedacht hadden, zoals romans uit Franstalig Afrika. De studenten werkten met plezier tegen een vrijwilligersvergoeding aan de leeswijzers en de eerste proef was een succes.

De tweede ronde ging in het voorjaar van 2011 van start. Dit keer waren er weer drie studenten Frans, maar ook drie studenten Engels en zes studenten Nederlands betrokken. Ook de docenten moderne Engelse en Nederlandse letterkunde, Sandra van Voorst en Irene Visser toonden zich zeer betrokken. Ze selecteerden hun beste studenten, bereidden hen voor en controleerden de kwaliteit van het eindresultaat. Bij Engels sloot de leeswijzer bovendien goed aan bij het vak Moderne literatuur en mediation. In dit college staat de vraag centraal: Hoe wordt in verschillende tekstsoorten academische kennis over moderne literatuur overgebracht naar de maatschappij? Zo behandelen ze bijvoorbeeld schoolboekteksten en recensies. De leeswijzer van Senia wordt inmiddels in het college ook als voorbeeldtekst bekeken, zodat de geselecteerde studenten van 2012 er al bekend mee zijn.

De wetenschapswinkel organiseerde een bijeenkomst met alle samenstellers vanuit de verschillende talenstudies, begeleiders en Senia. Daar gingen tal van vragen, tips en adviezen over tafel. Zelfs de directeur van Senia, die zichzelf eerder nog voorstelde met: “ ik ben een regelaar, geen lezer”, werd erdoor besmet met enthousiasme voor literatuur. “Zo leuk om te horen hoe gedreven en serieus die jonge mensen met boeken bezig zijn!”

2012: meer leeswijzers en onderzoek

Inmiddels zijn er voor 18 boeken leeswijzers gemaakt door RUG-studenten. Ze kregen er allemaal een vrijwilligersvergoeding voor. Senia is zeer tevreden over de kwaliteit van hun werk. In 2012 volgt er daarom weer een nieuwe ronde met ca.20 studenten. Daarbij zijn ervaren studenten die graag nog een ronde mee wilden doen, maar natuurlijk vooral nieuwe studenten; er doet ook een studente Duitsmee die een boek in vertaling zal behandelen. Bovendien gaat er een onderzoek naar de discussie in leesgroepen van start. Drie studenten, Engels, Nederlands en Kunst, Cultuur en Media (KCM), zullen gaan kijken naar de vorm en inhoud van de discussie, de rol van de leeswijzers en de invloed van de Engelse taalvaardigheid. Hopelijk levert dat weer nieuwe wetenschappelijke inzichten en een praktisch advies voor de Senia-leesgroepen op.

Lees hier wat de meewerkende studenten ervan vonden!

Laatst gewijzigd:13 februari 2018 14:41