Recognitive disobedience
Ongehoorzaamheid als bron van vernieuwing voor democratieën
In de afgelopen jaren hebben bewegingen zoals Black Lives Matter, Occupy en Fridays for Future wereldwijd de aandacht voor politieke ongehoorzaamheid nieuw leven ingeblazen. Toch worsteltde gangbare politieke theorie vaak met het begrijpen van deze nieuwe vormen van protest.
In zijn proefschrift speelt Ervin Kondakciu in op dat tekort en stelt een actuele en urgente vraag: hoe zou een passende, moderne en politieke theorie van ongehoorzaamheid eruit kunnen zien? Aan de hand van een historische en filosofische analyse laat Kondakciu eerst zien waarom traditionele kaders — met name binnen de liberale traditie, zoals John Rawls’ model van burgerlijke ongehoorzaamheid — tekortschieten.
Volgens Kondakciu reduceert Rawls’ theorie ongehoorzaamheid tot moreel gemotiveerde symbolische handelingen en ontneemt ze daarmee haar politieke kracht. Als alternatief introduceert hij een nieuw concept: recognitieve ongehoorzaamheid.
Gebaseerd op Axel Honneths erkenningstheorie verwijst recognitieve ongehoorzaamheid naar collectieve acties die erop gericht zijn onrechtvaardige sociale structuren te transformeren door een beroep te doen op — en het herinterpreteren van — de beloftes van inclusie en waardigheid die al in moderne instituties aanwezig zijn. Ongehoorzaamheid wordt zo niet gezien als een crisis van de democratie, maar als een bron van haar vernieuwing.
Uiteindelijk biedt dit werk een krachtig herdenken van protest in het laatkapitalisme. Door theorieën van erkenning te verbinden met politiek ongehoorzaam handelen, laat het zien hoe hedendaagse rechtvaardigheidsstrijden begrepen kunnen worden als sociale conflicten over erkenning — en hoe het negeren daarvan de democratie zelf ondermijnt.