Beyond Truth
Evaluatieve en epistemische perspectieven op de psychologische invloed van desinformatie en complottheorieën
Misinformatie, complottheorieën en andere soorten misleidende informatie hebben een negatieve invloed op individuen en de samenleving als geheel. Om dit aan te pakken moeten we de psychologische invloed van dergelijke informatie volledig begrijpen. Het meeste onderzoek naar misleidende informatie heeft zich gericht op de vraag of mensen deze informatie als waar of onwaar beoordelen (via geloofsprocessen). De psychologische invloed van misleidende informatie hangt echter ook af van de vraag of dergelijke informatie en aanverwante kwesties als goed of slecht worden beschouwd (via evaluatieprocessen), wat buiten beschouwing is gelaten.
Het proefschrift van Valentin Mang laat zien dat het onderzoeken van zowel geloofs- als evaluatieprocessen een betere verklaring biedt voor de psychologische invloed van misleidende informatie en hoe deze kan worden aangepakt dan elk van beide perspectieven afzonderlijk. Of een misleidende krantenkop de opvattingen van mensen beïnvloedt, hangt niet alleen af van de vraag of deze als waar of onwaar wordt beschouwd, maar ook van de vraag of de inhoud of bron ervan als goed of slecht wordt beschouwd. Of een complottheorie het gedrag van mensen beïnvloedt niet alleen af van hun feitelijke geloof in de complottheorie, maar ook van hun mening over het onderwerp.
De combinatie van geloofs- en evaluatieprocessen helpt ook verklaren hoe we reageren op andere mensen die misleidende informatie verspreiden, en hoe we de invloed en verspreiding van misleidende informatie kunnen beteugelen. Door deze perspectieven te combineren, verklaart Mang de psychologische invloed van verschillende soorten misleidende informatie (complottheorieën, nepnieuws) over verschillende onderwerpen (vaccinatie, klimaatverandering) en wat eraan kan worden gedaan.