Jongeren en vergrijzende bevolking beïnvloeden uitstoot door voedingspatronen

Uit een nieuw internationaal onderzoek, gepubliceerd in Nature Food, blijkt dat leeftijd een belangrijke maar vaak over het hoofd geziene rol speelt bij de vorming van de wereldwijde voedselgerelateerde broeikasgasemissies. Het onderzoek toont aan dat de emissies als gevolg van voedingsgewoonten aanzienlijk kunnen variëren afhankelijk van de levensfase waarin mensen zich bevinden, wat een weerspiegeling is van verschillen in voedingsbehoeften, demografische veranderingen en veranderende voedingspatronen. Voor een effectieve vermindering van deze emissies zijn daarom leeftijdsspecifieke benaderingen nodig.

Het onderzoek, gepubliceerd door een internationaal team van onderzoekers onder leiding van wetenschappers van het Energy and Sustainability Research Institute Groningen (ESRIG) van de Rijksuniversiteit Groningen, onderzocht de uitstoot door voedselconsumptie en de nutritionele kwaliteit in 149 landen, 22 leeftijdsgroepen en vijf tijdsperioden tussen 2000 en 2019. Uit het onderzoek bleek dat adolescenten en jongvolwassenen wereldwijd consequent de hoogste broeikasgasemissies per hoofd van de bevolking uit voeding hebben, terwijl de vergrijzing van de bevolking een steeds belangrijkere factor is geworden voor de totale emissies uit voeding.

'Ouderen worden vaak gezien als een grotere bron van koolstofemissies. Wij hebben een genuanceerder patroon ontdekt: de toenemende bijdrage van senioren aan de uitstoot door voedsel wordt grotendeels veroorzaakt door de vergrijzing van de bevolking (een stijgend aandeel senioren in de bevolking), en niet zozeer door koolstofintensievere voedingspatronen onder senioren', zegt Yanxian Li, destijds promovendus bij ESRIG en nu verbonden aan de Universiteit van Chongqing.

'Inzicht in wie bijdraagt aan de uitstoot door voedsel is essentieel voor het ontwerpen van effectieve klimaatoplossingen. Bij duurzame voedingspatronen moet daarom rekening worden gehouden met verschillen in levensfasen, voedingsbehoeften en regionale contexten', benadrukt Yuli Shan, hoogleraar aan de Universiteit van Birmingham en medeauteur van de studie.

Vlees, zuivel en veranderende eetgewoonten beïnvloeden uitstoot

Uit het onderzoek bleek dat vlees en zuivelproducten belangrijke bronnen van voedselgerelateerde uitstoot blijven, met name in landen met een hoog inkomen. In opkomende economieën speelden veranderende consumptiepatronen eveneens een belangrijke rol. Zo hield de toename van de voedselgerelateerde uitstoot in China grotendeels verband met een stijgende vleesconsumptie, terwijl een verschuiving naar meer zuivelproducten aanzienlijk bijdroeg aan de groei van de voedselgerelateerde uitstoot in India.

De onderzoekers benadrukken dat het terugdringen van emissies in evenwicht moet zijn met het verbeteren van de voeding. ‘In veel lage- en middeninkomenslanden hebben veranderingen in het voedingspatroon, waarbij een voorkeur is ontstaan voor bepaalde voedingsrijke producten, de voedingskwaliteit verbeterd, maar ook bijgedragen aan stijgende emissies. Dit betekent dat het simpelweg verminderen van bepaalde soorten voedsel onbedoelde gevolgen voor de gezondheid kan hebben’, benadrukt Klaus Hubacek, hoogleraar aan de Rijksuniversiteit Groningen en co-auteur van het onderzoek.

Verder kijken dan uniforme klimaatoplossingen

Het onderzoek brengt verschillende manieren in kaart om de uitstoot door voedsel te verminderen, waaronder het verbeteren van voedselproductiesystemen, het ondersteunen van duurzame veranderingen in eetgewoonten en het afstemmen van maatregelen op lokale omstandigheden. De onderzoekers concluderen dat strategieën voor klimaatmitigatie verder moeten gaan dan universele benaderingen en rekening moeten houden met demografische verschuivingen, eetpatronen, voedingsbehoeften en verschillen tussen landen en regio’s.

De auteurs benadrukken dat een effectieve vermindering van de uitstoot door voedsel een leeftijdsspecifieke aanpak vereist. 'Voor jongere bevolkingsgroepen onderstreept dit het belang van voorlichting en duurzame voedselomgevingen, waaronder benaderingen die schoolkinderen aanmoedigen om over te stappen op gezondere maaltijden met lagere CO₂-uitstoot', voegt Prajal Pradhan, universitair hoofddocent aan de Rijksuniversiteit Groningen en medeauteur, toe.

Over het onderzoek

In het onderzoek werden de emissies van 141 voedingsproducten beoordeeld, waarbij wereldwijde gegevens over voedselconsumptie, voedingsenquêtes, bevolkingsstatistieken en op consumptie gebaseerde inventarissen van broeikasgasemissies werden gecombineerd.

Het onderzoek werd uitgevoerd door onderzoekers van onder meer de Rijksuniversiteit Groningen, de Universiteit van Chongqing, de Fudan-universiteit, de Universiteit van Hongkong, de Universiteit van Cardiff, de Universiteit van Birmingham en het Potsdam-instituut voor klimaatimpactonderzoek.

Referentie: Yanxian Li, Jin Yan, Pan He, Prajal Pradhan, Shuai Fang, Yuli Shan, Franco Ruzzenenti, Klaus Hubacek (2026): Youth lead current dietary emissions while seniors increasingly drive total emission growth. Nature Food.