Afscheidsinterview Lorenzo Squintani: ‘Wees niet bang voor uitdagingen’

Na vier jaar neemt Lorenzo Squintani afscheid als directeur van de Wubbo Ockels School for Energy & Climate. Tijdens de WOS-dag op 26 maart zwaait hij officieel af onder het motto ‘samen sterker door uitdagingen’. ‘De ontwikkeling van de School en het opzetten van een gemeenschap hebben mij een beter mens en academicus gemaakt.’­

Energie: het is een term die bij Squintani past, zowel persoonlijk als inhoudelijk. Hij zette zich met schier onuitputtelijk energie in voor een gemeenschap rondom energie en klimaat. Maar zo stelt de directeur, het leverde hem minstens zoveel energie op. ‘Ik ben geloof ik geen dag ziek geweest de afgelopen jaren. Elke dag leer je iets nieuws en ontstaan er nieuwe mogelijkheden. Dat geeft juist energie. Het is een marathon op sprintsnelheid, maar ik voel me niet uitgeput.’

Pijlers

Wel is er ‘een logisch moment’ gekomen om het stokje over te dragen. ‘Mijn taak is afgerond: het gedachtegoed van de Wubbo Ockels School staat. Toen ik vier jaar geleden begon, was er nog geen team en was ik de School.’ Inmiddels staat de WOS op eigen benen, stelt Squintani. Hij doelt bijvoorbeeld op de vier gemeenschappen op het gebied van waterstof, klimaatadaptatie, publieksparticipatie en de ‘twin transition’. ‘Het zijn eigen gemeenschappen, die min of meer los van de School kunnen bestaan.’

Het oprichten van deze gemeenschappen was vanaf dag één het doel, weet Squintani. ‘De Wubbo Ockels School is een netwerkorganisatie, waarvan het succes afhangt van sterke interpersoonlijke relaties. Het past bij de nieuwe rol van de universiteit in de samenleving, die meer gericht is op samenwerking. De pijlers – waterstof, klimaatadaptatie, publieksparticipatie en de ‘twin transition’ – zijn organisch ontstaan in overleg met partners. De universiteit kan niet alle problemen alleen oplossen; juist samenwerking brengt ons verder in het Noorden.’

Sterker door uitdagingen

De boodschap van samenwerking is het uitgangspunt van de WOS-dag, die op 26 maart plaatsvindt in House of Connections. Met het thema ‘samen sterker door uitdagingen’ reflecteert Squintani met de gemeenschap op de ontwikkeling van de School. Bij het opzetten van de gemeenschap rondom energie en klimaat kreeg de directeur soms te maken met tegenslagen. ‘Maar alle tegenslagen zijn een leerproces geweest. Denk aan een afwijzing van een projectvoorstel, waardoor we later een beter voorstel konden indienen.’

Het thema ‘samen sterker door uitdagingen’ sluit bovendien aan bij het motto van de naamgever van de School. Optimisme is een verantwoordelijkheid, stelde astronaut en duurzaamheidspionier Wubbo Ockels. ‘Er is een extra inspanning nodig om de grote transities te realiseren’, weet Squintani. ‘Het is ook de boodschap die we dit jaar willen meegeven aan de gemeenschap. Het sluit aan bij wat ik de afgelopen jaren leerde: de uitdagingen in de ontwikkeling van de School en het opzetten van een gemeenschap hebben mij een beter mens en academicus gemaakt.’

Lessen

Een belangrijke uitdaging in de afgelopen vier jaar was het veranderende politieke klimaat ten aanzien van de wetenschap. Terecht is de vraag what’s in it voor de Groningers belangrijker geworden, stelt Squintani. ‘Te lang werd gedacht dat wat goed is voor de universiteit automatisch goed is voor de Groningers. Daar hebben we van geleerd. Inmiddels leven we in een andere wereld: de relatie tussen kennisinstellingen en maatschappij moet directer en transparanter, en wetenschappers moeten daarin investeren.’

Een andere les is de noodzaak om onderzoek, onderwijs en impact meer als een geheel te zien. ‘Als academicus zag ik die drie elementen vroeger als losstaand. Maar buiten de universiteit wordt het als één geheel gezien. Het gaat erom dat we alle elementen als universiteit gelijkwaardig waarderen. Binnen de universiteit zijn onderzoek en onderwijs nog apart gefinancierd, terwijl een academicus tegenwoordig van alles moet combineren, of in ieder geval als team alles moet aanpakken. Doen we dat niet als universiteit, dan worden we opnieuw gezien als ‘de elite’ die te weinig bijdraagt aan de brede welvaart van de maatschappij.’

Toekomst

Hoewel het opzetten van de School vooral energie gaf, is het afscheid ook een pas op de plaats. ‘Het is tijd voor een gezondere werk-privébalans’, zegt Squintani. ‘Er zijn oneindig veel mogelijkheden om aan te werken tijdens het opzetten van een gemeenschap; dat kan je volledig opslokken.’ De afzwaaiend directeur is bovenal trots op de werkwijze in de School: het idee van ‘alleen samen komen we verder’.

Voor de toekomst hoopt Squintani dat er een einde komt aan de negatieve spiraal die begon met de forse bezuinigingen van de voorgaande regering. ‘Ik hoop op nieuw perspectief.’ Maar uitdagingen blijven er genoeg. De herinrichting van de Schools is alvast een spannende ontwikkeling. ‘De reikwijdte van de Wubbo Ockels School zal, zoals het er nu uitziet, veranderen. We krijgen met duurzaamheid een extra thema. Dat is een grote verandering. Maar ook hier geldt de boodschap: samen kunnen we die uitdaging aan.’

De WOS-dag ‘Samen sterker door uitdagingen’ vindt plaats op donderdag 26 maart 2026 van 13.00 tot 19.00 uur in de House of Connections. Deze speciale editie staat in het teken van het afscheid van Lorenzo Squintani als wetenschappelijk directeur en wordt afgesloten met een afscheidsborrel van 17.00 tot 19.00 uur. Squintani blijft als interim directeur actief tot er een nieuwe directeur is aangesteld.