Skip to ContentSkip to Navigation
OnderwijsStudievoorlichtingMeer keuzeactiviteitenScholierenacademie
Header image Blog: Dit is wetenschap

Sporen van slavernij in Groningen

Datum:13 maart 2018
Auteur:Karin Hazelhoff
Probeerde Petrus Camper hiermee aan te tonen dat Afrikanen meer op apen leken dan Europeanen?
Probeerde Petrus Camper hiermee aan te tonen dat Afrikanen meer op apen leken dan Europeanen?

De Zwarte Piet-discussie, de vraag of we straatnamen als J.P. Coenstraat nog wel moeten behouden en het standbeeld van Michiel de Ruyter die ter discussie staat, het slavernijverleden van Nederland is volop in het nieuws. Maar wist je dat er in Groningen ook veel sporen te vinden zijn van slavernij? Barbara Henkes doet er onderzoek naar en schreef samen met haar collega Margriet Fokken de gids Sporen van het slavernijverleden in Groningen.

Barbara bestudeert 20e-eeuwse processen van in- en uitsluiting in tijden van politieke spanning en geweld. Op die manier kwam ze in aanraking met het onderwerp slavernij: “In mijn huidige onderzoeksproject kijk ik naar de verwevenheid van het Nederlandse en Zuid-Afrikaanse verleden en hoe ‘ras’, met name het idee van witte superioriteit, daarbij een rol speelt. Langs die weg raakte ik betrokken bij het project Mapping Slavery: een landelijk netwerk van onderzoekers die voor een breed publiek willen laten zien dat de koloniale geschiedenis, en dus ook het slavernijverleden deel uit maakt van de Nederlandse samenleving.“ Barbara en Margriet begonnen met het onderzoek in Groningen.

Samen met studenten en het Groninger Museum, De Groninger Archieven en het Universiteitsmuseum konden ze uiteenlopende vormen van betrokkenheid bij de slavernij achterhalen: schilderijen, penningen, documenten, gebouwen, elk object heeft een eigen verhaal. In de gids Sporen van het slavernijverleden in Groningen, die zo ontstond, staan een wandelroute en vier fietsroutes waarmee je een aantal van die verhalen zelf kunt bekijken.

Ook de Rijksuniversiteit Groningen heeft aan dit roemruchte verleden bijgedragen. Het Universiteitsmuseum bezit bijvoorbeeld een collectie uit de koloniale periode: de Groningse hoogleraar Petrus Camper (1722-1789) onderzocht menselijke en dierlijke resten. Hij schetste onder andere in hoeverre de schedels van apen en mensen van elkaar verschilden. Zijn schetsen werden vervolgens bijna twee eeuwen lang gebruikt om aan te tonen dat Afrikanen het meest en Europeanen het minst op apen leken (zie foto). Het is overigens maar de vraag of Camper daar zelf wel achter stond.

Lang niet iedereen stond destijds trouwens achter de slavenhandel. Zo is er het verhaal van de Groninger Marten Douwes Teenstra (1795-1864). Hij schreef uitgebreid over zijn persoonlijke ervaringen met de slavernij op Kaap de Goede Hoop en in Suriname.  Hij protesteerde tegen de middeleeuwse gruweldaden waarmee drie gevluchte slaven werden gestraft. Ook bood hij petities aan waarmee hij de afschaffing van de slavernij bepleitte en schreef boeken waarin hij de slavenhandel bekritiseerde. Hij had een lange adem nodig, maar uiteindelijk werden de misstanden die hij aankaartte ook in de Tweede Kamer besproken. In 1863 werd in Nederland de slavernij officieel afgeschaft, dat maakte hij nog net voor zijn dood mee.

Wil je meer weten over het onderzoek naar slavernij in Groningen? Wil je meer weten over het onderzoek naar slavernij in Groningen? Barbara gaf bij Studium Generale een virtuele rondleiding door de stad. De opname daarvan kun je hier terugkijken.

Reacties

Reacties laden...