Zo bouwt Sustainable Food Systems aan een duurzaam voedselsysteem

De manier waarop we voedsel produceren, verwerken en consumeren heeft grote gevolgen voor onze planeet. Onderzoeksgroep Sustainable Food Systems, onderdeel van de Rudolf Agricola School for Sustainable Development van de RUG, wil daar verandering in aanbrengen. Hoe pakt de groep dat aan? Mede-oprichter Kees van Veen vertelt meer. 

Hoe is Sustainable Food Systems ontstaan? 

‘Een aantal jaren terug was ik directeur van Sustainable Society bij de RUG, de voorloper van de Rudolf Agricola School. Wereldwijd kwam in die periode steeds meer aandacht voor de impact van landbouw en voedselproductie op onze leefomgeving. Bijvoorbeeld via de planetary boundaries, een raamwerk van negen grenzen die we moeten bewaken om een stabiele leefomgeving op aarde blijvend mogelijk te maken. Als mensheid overschrijden wij op dit moment zeven van die grenzen, waaronder water- en landgebruik, waarbij landbouw de grootste veroorzaker is van de overschrijding. Daar moeten we iets aan doen met z’n allen.’

Waarom kunnen we als RUG goed bijdragen aan dit vraagstuk? 

‘De RUG is een brede universiteit en heeft veel expertise in huis. Veel meer dan de meeste mensen denken. Sustainable Food Systems brengt onderzoekers van verschillende disciplines bij elkaar, wat essentieel is om te werken aan dit complexe vraagstuk. We dekken de hele keten af: we hebben experts op het gebied van microbioom, plantengroei, landbouwsystemen, robotisering, productievraagstukken, logistiek, consumptie, beleid, financiering, noem maar op. Daarnaast heeft de regio een sterke landbouwtraditie die tot op de dag van vandaag voortleeft. Er is een grote landbouwindustrie die veel exporteert en op hoog niveau voedsel produceert. Maar er zijn ook veel leuke kleine initiatieven in de regio. Het is belangrijk om samen met hen allen te werken aan duurzame landbouw en voedselvoorziening.’

Hoe werken jullie samen met partners uit de regio? 

‘We vinden samenwerking met partners uit de regio cruciaal. Los van mijn werk bij de RUG ben ik directeur van de stichting Oogst van Groningen. Die stichting helpt ondernemers in de regio om duurzame regionale voedselketens te versterken. Daardoor heb ik een netwerk opgebouwd dat ik ook inzet bij projecten die we vanuit Sustainable Food Systems opzet. Zo werken we samen met ondernemers, boeren, gemeenten, de Provincie Groningen en Nationaal Programma Groningen. Wij versterken elkaar.’

Welke aanpak hanteren jullie en welke projecten lopen er? 

‘Sustainable Food Systems werkt vooral op basis van projecten. Afhankelijk van een bepaald project zoeken we een clubje mensen bij elkaar die eraan gaan werken. Hoewel we nog niet lang bestaan, loopt er al een aantal projecten. We hebben dankzij financiering van Fascinating, dat werkt aan een circulair landbouwsysteem voor Groningen, bijvoorbeeld literatuuronderzoek kunnen doen naar de effecten van regeneratieve landbouw. Dat houdt in dat landbouw actief bijdraagt aan het herstel van ecosystemen. Wij hebben met de provincie een landelijke congres georganiseerd over de Regio Deal Natuur-Inclusieve Landbouw. Ook hebben wij net een  we NWA ORC-subsidieaanvraag aanvraag ingediend met de  titel ROOTS (dwz. Regional Opportunities for Orchestrating Transitions towards resilient food Systems: valuable soils for future societies). Wij zetten daarin de kwaliteit van de bodem centraal en verbinden dat aan het belang van de regionale voedselketens. 

Daarnaast hebben we een samenwerking lopen met Stichting Smaakboerderij, waarbij RUG-onderzoekers samen met biologische telers kijken hoe op smaak en kwaliteit kan worden geteeld met gezonde bodems, weerbare rassen en ketens die werken voor boer, maker en consument. En ik zit momenteel in een commissie van de AgroAgenda Noord-Nederland. In die context organiseren we binnenkort een hackathon in Leeuwarden, waaraan Campus Fryslân en andere kennisinstellingen een belangrijke bijdrage hebben. De komende jaren willen we in het kader van de vijfde generatie universiteit nog veel meer projecten initiëren, dus we laten zeker van ons horen. Er is enorme behoefte aan meer kennis op dit gebied, en transdisciplinair werken is belangrijk op dit terrein. En het is ook nog eens ontzettend leuk.'

Meer informatie

• Profielpagina Kees van Veen
• Webpagina Sustainable Food Systems
• Webpagina Rudolf Agricola School for Sustainable Development
• Oogst van Groningen
• Fascinating
• Stichting Smaakboerderij