Van onderzoek naar onderneming: RUG Ventures helpt ideeën verder

Wetenschappelijk onderzoek leidt regelmatig tot innovatieve technieken of een nieuw product dat maatschappelijke of economische waarde kan hebben. Dan komt valorisatie in beeld: onderzoek verder brengen naar de praktijk. Voor die stap is vaak financiering nodig. Al 30 jaar investeert RUG Ventures daarom in ondernemende academici die hun ideeën verder willen brengen als bedrijf. Met financiering, ondernemerschap, coaching en een netwerk van investeerders helpt RUG Ventures de brug te slaan tussen wetenschap en markt.

^{Tekst: Jaap Ploeger, Corporate Communicatie RUG / Foto’s: Henk Veenstra}

De brug tussen universiteit en markt

‘Naast onderwijs en onderzoek is er valorisatie ofwel de overbrugging naar de praktijk,’ vertelt Arjan Koop, investment manager van RUG Ventures. ‘Je brengt het onderzoek weer een stap verder en kijkt: wat is het nut voor de maatschappij? Dat is de derde taak van een universiteit.’

RUG Ventures werd in 1996 opgericht om de stap van onderzoeker naar ondernemer te vergemakkelijken. Via deze weg kan er vroeg geïnvesteerd worden in innovatieve ideeën en technieken. Dat gebeurt in een vroeg stadium, wanneer een technologie nog volop in ontwikkeling is. ‘Je hebt geld nodig voor die startups, maar in zo’n vroege fase is dat voor banken vaak te risicovol. Het gaat om verder onderzoek, testen, demonstraties en prototypes. Wij zitten dus heel vroeg in het ontwikkelingsproces. Want als je dan niet investeert, gebeurt er niks met het idee. Dan blijft het op de plank liggen.’

RUG Ventures is dan ook niet bedoeld voor een product dat al klaar is voor de markt. Wie alleen financiering zoekt om een bestaand product op grotere schaal te produceren, komt niet in aanmerking.

Ondernemen is een vak

Naast financiering is begeleiding van onderzoekers met een idee minstens zo belangrijk. Binnen het ecosysteem rond de universiteit zijn verschillende partijen betrokken bij die ondersteuning. Business Generator Groningen (SBGG) regelt samen met het IP Team onder andere het intellectueel eigendom en de bescherming en mogelijke licensing van een uitvinding. Daarnaast ondersteunt SBGG bij het ophalen van subsidies en het opwerken naar een startup. Via Innokite kunnen ondernemerschapsprogramma’s en coachingtrajecten worden gevolgd.

‘Academici zijn niet per definitie ook ondernemers. Je wilt eigenlijk eerst dat iemand goed wordt voorbereid op het ondernemerschap voordat je zegt: hier heb je een ton, ga maar ondernemen. Het werkt niet om iemand zomaar een zak geld te geven en te zeggen: zoek het maar uit.’

Voordat er wordt geïnvesteerd, is het daarom belangrijk om te begrijpen wie de onderzoeker is, hoe het team is samengesteld en wat de motivatie is om de stap naar de markt te zetten. Pas daarna komt de financieringsvraag aan bod. RUG Ventures kijkt naar het team, de markt en het plan. ‘Wie ben je? Hoe is het team? Doe je wat je zegt? Zeg je wat je doet? Dat vinden we belangrijk,’ zegt Koop.

Niet alleen naar de technologie kijken

De investment managers van RUG Ventures kunnen in de meeste gevallen de technologie zelf beoordelen. Verder kan er gebruik worden gemaakt expertise uit het netwerk. Tegelijkertijd kijkt RUG Ventures nadrukkelijk naar de markt.

‘Als een onderzoeker hier twintig jaar werkt, gaan we ervan uit dat hij echt wel weet waar hij het over heeft. Onze rol is dan vooral: zit de wereld hierop te wachten?’ Een technisch uitstekend product hoeft immers nog niet automatisch tot een succesvol bedrijf te leiden. ‘Je kunt bijvoorbeeld verf maken die 10.000 euro per liter kost. Die verf kan technisch fantastisch zijn, maar je gaat er geen schip mee verven.’

Daarom is een goed businessplan een belangrijk onderdeel van de voorbereiding. Ook wordt al vroeg gekeken naar de volgende fase van de financiering. Een investering van RUG Ventures staat vaak niet op zichzelf: naarmate een bedrijf zich verder ontwikkelt, kunnen andere investeerders aansluiten.

Samen investeren in vroege technologie

Door middelen te bundelen en subsidies te benutten, ontstaat meer ruimte om in veelbelovende technologiebedrijven te investeren. Die samenwerking krijgt tegenwoordig vorm binnen Future Tech Ventures, waarin RUG Ventures samenwerkt met Investeringsfonds Groningen, de NOM en met Triade (de evenknie van het UMCG). Het scouten van potentiële bedrijven/ideeën binnen de RUG en het bijstaan van de ondernemer is ook binnen Future Tech Ventures een belangrijke taak van Rug Ventures.

Investeren in een vroege fase betekent ook dat niet ieder bedrijf uiteindelijk de markt bereikt. Sommige ondernemingen groeien uit tot succesvolle bedrijven, andere redden het niet. Ook dat hoort volgens RUG Ventures bij het investeren in een vroeg stadium. ‘Als er nooit een bedrijf failliet gaat in je portfolio, kan dat ook betekenen dat je te voorzichtig bent geweest en alles op safe hebt gespeeld. Wij hebben helaas ook geen glazen bol.’

Een succesvol voorbeeld is een onderneming (Organ Assist, nu XVIVO) waarin in 2005 is geïnvesteerd. Het bedrijf ontwikkelt apparatuur waarmee organen bij transplantaties in leven kunnen worden gehouden. ‘Dat zijn mooie voorbeelden van technieken die uiteindelijk echt de praktijk bereiken.’ Inmiddels zijn de aandelen in 2020 verkocht.

Van idee naar onderneming

Voor onderzoekers die zelf een idee hebben, kan de route naar ondernemerschap ingewikkeld lijken. Waar begin je als je de resultaten van jouw onderzoek naar de markt wilt brengen? Volgens RUG Ventures begint het juist heel eenvoudig: ‘Kom langs. Een eerste gesprek hoeft geen uitgewerkt bedrijfsidee of compleet businessplan te zijn. Samen kan worden gekeken wat de technologie nodig heeft, hoe het intellectueel eigendom geregeld is, of er een markt voor bestaat en welke ondersteuning nodig is.’

Ondernemerschap hoeft bovendien niet te betekenen dat een academische carrière volledig wordt opgegeven. Hoogleraren kunnen een wetenschappelijke rol binnen een bedrijf vervullen, terwijl een businesspartner de dagelijkse leiding op zich neemt. ‘De belangrijkste boodschap is daarom misschien wel dat de stap naar ondernemerschap minder groot hoeft te zijn dan onderzoekers soms denken.’

‘Je kunt er later mogelijk ook spijt van krijgen dat je het nooit hebt geprobeerd. Dus als je denkt: ik heb een idee, kom gewoon eens langs of stuur een mailtje.’ Tussen een veelbelovend onderzoeksresultaat en een onderneming zit misschien een flinke afstand. RUG Ventures helpt onderzoekers om die afstand stap voor stap te overbruggen.

Innovation Day en 30 jaar RUG Ventures

Woensdag 4 november 2026 vindt de vierde editie van Innovation Day plaats, de dag waarop academisch ondernemerschap centraal staat. Tijdens dit eendaagse evenement laten innovators van de RUG en het UMCG hun baanbrekende werk zien en onderzoeken we hoe onderzoek en innovatie betekenisvolle impact kunnen creëren in de samenleving.

Innovation Day brengt onderzoekers, ondernemers, brancheleiders en beleidsmakers samen om ideeën uit te wisselen, nieuwe verbindingen te leggen en de toekomst van academisch ondernemerschap te verkennen.

Het thema van dit jaar is Verbeelding en academisch ondernemerschap, met speciale aandacht voor het omzetten van onderzoek in maatschappelijke impact. En er is nog meer reden om te vieren: dit jaar vieren we ook het 30-jarig jubileum van RUG Ventures.

Lees meer op de website van RUG Ventures