Mapping the cellular heterogeneity of multiple sclerosis lesions
Het in kaart brengen van de cellulaire heterogeniteit van multiple sclerose-laesies
Multiple sclerose (MS) is een progressieve ziekte van het centraal zenuwstelsel (CZS) gekenmerkt door demyelinisatie en ontstekingen. Aangedane plekken – oftewel laesies – worden onderscheiden in verschillende laesietypes op basis van ontstekingsactiviteit, mate van demyelinisatie, en anatomische locatie. De frequentie van specifieke laesietypes en een hogere totale laesielast correleren met ziekteprogressie. De cellulaire en moleculaire processen die betrokken zijn bij ontwikkeling, progressie en potentiële resolutie van laesies zijn onvolledig begrepen. Aangedane en betrokken cellen komen zowel uit het CZS als het immuunsysteem, en hun relatieve bijdrages verschillen tussen laesietypes. Dit proefschrift van Mirjam Koster heeft deze cellulaire heterogeniteit van MS-laesies onderzocht om zo de ziekteprogressie beter te begrijpen.
De genactiviteit van laesies op cellulair niveau, in het weefsel is vergeleken. Zo detecteerden we een nieuwe rand rondom actieve laesies, welke werd voorspeld te ontstaan vóór de laesiekern tijdens de ontwikkeling van laesies. Deze randen werden gekenmerkt door de aanwezigheid van ‘responsieve’ microglia, cellen betrokken bij fagocytose en lipide-metabolisme, en waarvan we vermoeden dat ze bijdragen aan de expansie van laesies. Verder verkregen astrocyten in witte-stoflaesies een genactiviteit-profiel dat lijkt op dat van astrocyten die zich in de grijze stof bevinden. We bestudeerden ook interacties tussen microglia en de immuuncellen in de leptomeninges – een CZS-barrière die vaak ontstoken raakt bij MS – en vonden verstoorde cellulaire communicatie. Al met al beschrijven de bevindingen in dit proefschrift de cellulaire, moleculaire en ruimtelijke processen in MS-laesies en banen mogelijk de weg naar nieuwe strategieën om in te grijpen bij MS.