Skip to ContentSkip to Navigation
Research Kapteyn Institute Events and News

Tien miljard jaar aan ster-evolutie doorgerekend

25 juni 2015

´╗┐Sterrenkundigen gaan ervan uit dat ontploffende sterren medeverantwoordelijk zijn voor het waterstofgas dat rond sterrenstelsels circuleert. Deze theorie was nog nooit goed bevestigd. Een internationale groep astronomen onder leiding van Antonino Marasco (Kapteyn Instituut, Rijksuniversiteit Groningen) heeft de theorie nu met behulp van computersimulaties weten na te bootsen. Ze publiceren hun bevindingen binnenkort in het tijdschrift Monthly Notices of the Royal Astronomical Society (MNRAS).

Volgens de theorie die de vorming van spiraalstelsels beschrijft, is er rond sterrenstelsels een groot reservoir van heet gas. Deze zogenoemde corona (niet te verwarren met de corona rond de zon die bij zonsverduisteringen zichtbaar is) koelt langzaam af. Zo krijgt het sterrenstel steeds vers, koel gas waaruit sterren ontstaan.

De Groningse astronoom Antonino Marasco en zijn internationale collega's hebben een sterrenstelsel omgeven door gas in de computer gesimuleerd. Ze lieten de computer versneld tien miljard jaar aan ster-evolutie doorrekenen.

Uit de simulatie kwam naar voren dat als heel zware sterren ontploffen als supernova er voldoende energie vrijkomt om een deel van het koele gas uit de schijf te blazen. Het gas kan meer dan tienduizend lichtjaar ver buiten de schijf terechtkomen. Daar blijft het gas een paar honderd miljoen jaar meedraaien voordat het geleidelijk terugvalt in de schijf. Daarnaast zagen de astronomen in hun simulaties dat het gas boven de sterschijf langzamer draait dan het gas in de schijf. Dat was eerder waargenomen bij echte sterrenstelsels.

Groepsleider en mede-auteur Thijs van der Hulst (Rijksuniversiteit Groningen) voegt toe: 'Ons werk met state-of-the-art simulaties is belangrijk voor de interpretatie van waarnemingen. Zonder simulaties tast je vaak in het duister.'

Artikel
"The effect of stellar feedback on a Milky Way-like galaxy and its gaseous halo" Antonino Marasco, Filippo Fraternali & Thijs van der Hulst, Kapteyn Institute, University of Groningen; Victor P. Debattista, Jeremiah Horrocks Institute, University of Central Lancashire; James Wadsley, Department of Physics and Astronomy, McMaster University, Hamilton, Ontario; Thomas Quinn, Astronomy Department, University of Washington, Seattle; Rok Roskar, Research Informatics, Scientific IT Services, Zurich. Gratis preprint: http://arxiv.org/abs/1506.00652

Dit werk is tot stand gekomen met steun van de European Research Council.

Meer informatie

Contact:
Antonino Marasco, Kapteyn Instituut, Rijksuniversiteit Groningen
e-mail: marasco astro.rug.nl
telefoon: 050 - 3638324

Thijs van der Hulst, Kapteyn Instituut, Rijksuniversiteit Groningen
e-mail: vdhulst astro.rug.nl
telefoon: 050 - 3634054 / 73
website: www.astro.rug.nl/~vdhulst

Een sterrenstelsel op zijn kant. Links het echte sterrenstelsel NGC 891 waargenomen met de Westerbork Synthese Radio Telescoop. Rechts het sterrenstelsel uit de computersimulatie van de Groningse onderzoekers. Waarneming en simulatie komen goed overeen. Oranje is sterlicht. Blauw is neutraal waterstofgas. 10 kpc staat voor 10 kiloparsec. Dat is een afstandmaat die sterrenkundigen vaak gebruiken. 10 kpc is 32.616 lichtjaar.
Een sterrenstelsel op zijn kant. Links het echte sterrenstelsel NGC 891 waargenomen met de Westerbork Synthese Radio Telescoop. Rechts het sterrenstelsel uit de computersimulatie van de Groningse onderzoekers. Waarneming en simulatie komen goed overeen. Oranje is sterlicht. Blauw is neutraal waterstofgas. 10 kpc staat voor 10 kiloparsec. Dat is een afstandmaat die sterrenkundigen vaak gebruiken. 10 kpc is 32.616 lichtjaar.
Laatst gewijzigd:08 juli 2015 17:33

Meer nieuws

  • 10 juni 2024

    Om een wolkenkrabber heen zwermen

    In Makers van de RUG belichten we elke twee weken een onderzoeker die iets concreets heeft ontwikkeld: van zelfgemaakte meetapparatuur voor wetenschappelijk onderzoek tot kleine of grote producten die ons dagelijks leven kunnen veranderen. Zo...

  • 24 mei 2024

    Lustrum 410 in beeld

    Lustrum 410 in beeld: Een fotoverslag van het lustrum 2024

  • 21 mei 2024

    Uitslag universitaire verkiezingen 2024

    De stemmen zijn geteld en de uitslag van de universitaire verkiezingen is binnen!