RUG-onderzoek naar staatsaansprakelijkheid bij cyberaanvallen ontvangt NWO-beurs

In een tijd waarin cyberaanvallen steeds vaker worden ingezet als geopolitiek instrument, heeft mr. dr. Evgeni Moyakine een Open Competitie XS-beurs ontvangen van NWO. Met deze subsidie onderzoekt hij hoe staten juridisch verantwoordelijk kunnen worden gehouden voor cyberaanvallen die via hackers en tussenpersonen worden uitgevoerd.

Cyberoperaties vormen een toenemende bedreiging voor landen wereldwijd. Ze richten zich op kritieke infrastructuur en civiele systemen, veroorzaken economische schade en kunnen zelfs mensenlevens in gevaar brengen. Tegelijkertijd maken staten steeds vaker gebruik van zogeheten ‘proxy-hackers’: hackers die ogenschijnlijk zelfstandig opereren, maar in werkelijkheid (indirect) worden aangestuurd of ondersteund door een staat. Daardoor is hun betrokkenheid moeilijk te bewijzen en blijft aansprakelijkheid vaak uit.

Nieuwe juridische benadering

Het onderzoek van Moyakine richt zich op het ontwikkelen van een nieuwe juridische benadering om staatsverantwoordelijkheid beter vast te stellen. Bestaande regels, zoals geformuleerd door het Internationaal Gerechtshof, stellen hoge eisen aan het aantonen van staatscontrole en sluiten daardoor niet altijd meer aan bij de realiteit van moderne cyberoorlogvoering.

Het project draagt de titel ‘The umbrella of control in the rainstorm of digital bullets: Developing a state control theory to attribute responsibility for contemporary state-backed cyberattacks’. Binnen dit onderzoek wordt een socio-juridische benadering gehanteerd, waarbij juridische analyse wordt gecombineerd met technologische inzichten en samenwerking met internationale experts.

Van Oekraïne tot Nederland

De urgentie van dit vraagstuk is groot. Landen zoals Oekraïne worden al jaren geconfronteerd met grootschalige cyberaanvallen die gelinkt worden aan staatsactoren. Ook Nederland blijft niet buiten schot: in 2024 werd een Nederlandse publieke voorziening doelwit van een staatsgestuurde cybersabotageaanval.

Met zijn onderzoek wil Moyakine bijdragen aan het dichten van de ‘verantwoordingskloof’ in cyberspace. Een duidelijker rechtskader kan overheden en internationale organisaties helpen om effectiever te reageren op door staten gesponsorde cyberdreigingen en deze staten ter verantwoording te roepen om zo de internationale cyberveiligheid en juridische verantwoordingsmechanismen te versterken.