Europarlementariër Van Lanschot bezoekt RUG: ‘Veiligheidscampus is prachtig initiatief’
Europarlementariër Reinier van Lanschot van Volt bezocht recent de Rijksuniversiteit Groningen. Hij ging in gesprek over veiligheid en weerbaarheid, een groeiend thema binnen en buiten de universiteit.
Remco Kouwenhoven, vanuit de RUG betrokken bij het thema veiligheid en weerbaarheid, trapte de bijeenkomst af. Voor de universiteit zijn maatschappelijke uitdagingen een belangrijk uitgangspunt, vertelde hij. Ook bij de huidige geopolitieke spanningen wil de RUG niet aan de kant blijven staan. Een brede ambitie, die zich niet laat vastpinnen op één initiatief of project.
Het meest concrete voorbeeld van de ambitie om bij te dragen aan de veiligheid en weerbaarheid van Nederland en Europa is de Veiligheidscampus Assen. Binnen de Veiligheidscampus werken de gemeente Assen, DC Terra, Thorbecke Academie/NHL Stenden en de RUG samen. De campus zal verschillende locaties krijgen, maar meest in het oog springend is de Johan Willem Frisokazerne in Assen, waar onderwijs en praktijk samenkomen. Een belangrijke bijdrage van de universiteit is een expertise en onderzoekscentrum. Sipke de Hoop, universitair hoofddocent eigentijdse geschiedenis aan de RUG, is aangesteld als kwartiermaker van de samenwerkingspartners.
Meer dan technologie
Tjalling Halbertsma, decaan van de faculteit Campus Fryslân, merkte op dat de domeinen veiligheid en weerbaarheid breed moeten worden opgevat. Hij benadrukte de maatschappelijke dimensies, zoals economische veiligheid, klimaat veiligheid, en kritieke infrastructuur, waaronder ook het belang van data en digitale autonomie. Samenwerking op veiligheid en weerbaarheid draait niet louter om de ontwikkeling van technologie, zoals drones en robotica, maar juist om maatschappelijke dimensies en betekenisvol bijdragen aan een weerbare samenleving.
Juist daar kan een brede universiteit als de RUG relevant zijn en bijdragen, stelde Halbertsma. Dat beaamde Viorica Melenberg, coördinator externe samenwerking van de RUG. Volgens haar is weerbaarheid en veiligheid ook een sociaal-ethisch vraagstuk. Ze wees bijvoorbeeld op het belang van sociale cohesie, wat uiteindelijk leidt tot het versterken van veiligheid en weerbaarheid.
Discussie
De RUG heeft een adviesteam kennisveiligheid en sensitieve partnerschappen, die samenwerkingen beoordeelt. Binnen de universiteit speelt een brede discussie over de rol van de universiteit op het gebied van veiligheid en weerbaarheid. Van Lanschot noemde het een begrijpelijke discussie, die ook binnen zijn eigen fractie speelt. Volgens Richard Delger (directeur Thorbecke Academie) speelt deze discussie op het mbo en hbo minder. De relatie met bijvoorbeeld defensie bestaat al veel langer, vertelde hij.
Van Lanschot vroeg zich af hoe de bezuinigingen op het hoger onderwijs zich verhouden tot de samenwerking. Samenwerking op het gebied van veiligheid en weerbaarheid is een belangrijke kans op het gebied van financiering, erkenden de aanwezigen. De strategie van defensie leest als een uitnodiging aan de kennisinstellingen om bij te dragen, stelde Kouwenhoven. Vooralsnog blijft het aftasten: ‘De universiteit en defensie zijn als twee hondjes aan elkaar aan het snuffelen. Defensie is zichzelf opnieuw aan het uitvinden, maar dat geldt ook voor de universiteit’, wist Kouwenhoven.
Toekomst
Inmiddels is er een zogeheten Memorandum of Understanding (MoU) ondertekend tussen de onderwijsinstellingen en de andere betrokken partijen bij de Veiligheidscampus. Komende zomer moet het tot een samenwerkingsovereenkomst komen. Belangrijk is de samenwerking tussen de verschillende onderwijsinstellingen en de soorten kennis. Mbo kenmerkt zich door de uitvoering, hbo is breder en meer toegepast, terwijl de universiteit holistisch naar vraagstukken kijkt, bijvoorbeeld op het gebied van geopolitiek. Halbertsma voegde toe dat onderwijsinstellingen steeds vaker samenwerken door hbo-bachelors en universitaire masters beter op elkaar aan te laten sluiten. Ook Leven lang ontwikkelen (LLO), oftewel de scholing van werkenden, is een belangrijk onderdeel van de samenwerking.
Martijn Röfekamp, EU Liaison van de RUG en het UMCG, vertelde tot slot over de ambitie voor een Europees netwerk van veiligheidscampussen. Van Lanschot reageerde enthousiast en vulde aan dat er een grote noodzaak is om op Europees niveau te werken aan weerbaarheid en ondermijning. ‘Want criminelen zijn internationaal vaak beter georganiseerd dan wij.’
Niet alleen de universiteit staat voor de vraag: hoe maken we het waar. Ook Europa zal hard aan de slag moeten met het thema veiligheid en weerbaarheid, zei Van Lanschot. Kennisinstellingen spelen een belangrijke rol. Europese financiering en het netwerk helpen om deze rol in te vullen, stelden de aanwezigen. De Europarlementariër toonde zich alvast een voorstander van de Veiligheidscampus en de samenwerking met de RUG. ‘Ik vind de Veiligheidscampus een prachtig initiatief’, besloot hij.