Van 'morgen in huis' naar 'bezorgd wanneer het uitkomt'

Snelle bezorging is de norm geworden in de Nederlandse e-commerce, maar de snelste bezorging is niet altijd de bezorging die consumenten het beste uitkomt. Dat is de centrale boodschap van de whitepaper 'De beste bezorgdag begint bij de consument' van de Rijksuniversiteit Groningen (RUG), Breda University of Applied Sciences (BUas) en PostNL. De publicatie bundelt inzichten uit wetenschappelijk onderzoek van de RUG en BUas met consumentenonderzoek van PostNL.

Weinig keuze in de check-out

Een analyse van de RUG van 100 grote Nederlandse webshops laat zien dat consumenten bij 76 daarvan geen invloed hebben op de dag waarop hun bestelling wordt bezorgd. Deze beperkte keuze sluit niet goed aan bij de wensen van consumenten: in een enquête in opdracht van PostNL geeft 79 procent aan graag zelf een bezorgdag te kiezen. Daarbij gaat de voorkeur relatief vaak uit naar woensdag, vrijdag of zaterdag.

In de praktijk worden pakketten juist vaak aan het begin van de week bezorgd. Veel consumenten bestellen in het weekend, en die bestellingen worden standaard zo snel mogelijk verwerkt. Bij PostNL werd tot nu toe in 2026 bijna 38 procent van alle pakketten op maandag of dinsdag gesorteerd en de dag erna bezorgd. Die piek aan het begin van de week lijkt dus vooral voort te komen uit het moment van bestellen en de focus op snelheid, en minder uit wat consumenten zelf willen. De hele keten spant zich in om zo snel mogelijk te leveren, terwijl die snelheid niet altijd aansluit bij de planning van de consument. Als er op de bezorgdag niemand thuis is, belandt het pakket bijvoorbeeld bij de buren of een afhaalpunt, of is een tweede bezorgpoging nodig. Dat kan leiden tot extra kilometers en uitstoot.

De check-out stuurt de keuze

Wanneer webshops meerdere bezorgdagen aanbieden, kiest volgens data van PostNL 10 tot 20 procent van de consumenten uit zichzelf voor een latere dag. Hoe de opties worden gepresenteerd, maakt daarbij veel uit. In een veldexperiment van de RUG bij de Nederlandse webshop Soxs.co, uitgevoerd in samenwerking met Wuunder, koos ongeveer 7 procent van de consumenten voor een latere bezorgoptie wanneer er geen korting of aanvullende informatie werd gegeven. Werd de uitgestelde bezorgoptie vooraf geselecteerd, dan liep dat op tot ongeveer 75 procent. Informatie en korting hadden een kleiner effect. Juist omdat voorselectie zo sterk werkt, is transparantie belangrijk. Consumenten moeten duidelijk kunnen zien welke bezorgdag is voorgeselecteerd en die eenvoudig kunnen wijzigen.

Niet iedereen hoeft te wachten

Niet iedere consument hoeft mee te bewegen om bezorgpieken af te vlakken. Uit modelberekeningen van de RUG blijkt dat het volstaat als ongeveer een kwart van de bestellingen tot drie dagen later bezorgd mag worden. Vervoerders kunnen dan met de kleinst mogelijke vloot bezorgen, terwijl die bestellingen gemiddeld slechts één à twee dagen later aankomen. Dat kan bijdragen aan efficiëntere en duurzamere bezorging. Voorwaarde is wel dat de gekozen bezorgdag betrouwbaar wordt waargemaakt. Dat vraagt om goede afstemming tussen webshops en logistieke dienstverleners.

De whitepaper De beste bezorgdag begint bij de consument: Hoe keuzevrijheid bijdraagt aan een passende bezorgdag voor consument en keten is geschreven door Sanne Wolf (Faculteit Economie en Bedrijfskunde, RUG), Alinda Kokkinou (BUas) en Karsten Brüne (PostNL) en is vanaf vandaag beschikbaar. Lees de whitepaper.