Hoe beïnvloedt de formulering van vragen de zorgen over klimaatverandering?
Een recente studie van onderzoekers van de Universiteit Trier en de Faculteit Economie en Bedrijfskunde (FEB) van de Rijksuniversiteit Groningen laat zien dat zelfs de kleinste veranderingen in de formulering van een vraag een grote invloed kunnen hebben op de antwoorden die mensen geven in enquêtes over klimaatverandering.
Hoewel de overgrote meerderheid van de mensen het erover eens is dat door de mens veroorzaakte klimaatverandering een realiteit is, laten onderzoeken naar de mate van bezorgdheid hierover vaak sterk uiteenlopende resultaten zien. Volgens de onderzoekers weerspiegelen deze verschillen niet per se de werkelijke opvattingen van mensen, maar kunnen ze worden veroorzaakt door de manier waarop vragen worden gesteld.
Het onderzoek werd uitgevoerd door dr. Lieke Voorintholt, die recent promoveerde bij FEB, samen met haar voormalige promotoren prof. dr. Adriaan Soetevent en prof. dr. Gerard J. van den Berg. De studie is gepubliceerd in het Journal of Economic Psychology.
Kleine verandering, groot effect
De onderzoekers bestudeerden hoe subtiele verschillen in formulering de antwoorden op klimaatgerelateerde enquêtes beïnvloeden. Daarbij richtten zij zich op een stelling van het Innovation Panel van de Britse Household Longitudinal Study Understanding Society, waarbij respondenten op een schaal van één tot vijf moesten aangeven in hoeverre zij het eens of oneens waren met de stelling.
De oorspronkelijke stelling luidde:
“The effects of climate change are too far in the future to worry me.”
Voor een testgroep werd slechts één woord aangepast:
“The effects of climate change are too far in the future to worry about.”
Hoewel het verschil minimaal lijkt, bleek het effect aanzienlijk. Respondenten die de tweede versie kregen voorgelegd, rapporteerden significant hogere niveaus van bezorgdheid over klimaatverandering. Het aandeel deelnemers dat aangaf zich zeer veel zorgen te maken over klimaatverandering steeg van ongeveer 33 procent naar circa 40 procent.
Gevolgen voor enquêteonderzoek
De bevindingen laten zien hoe gevoelig onderzoeksresultaten kunnen zijn voor ogenschijnlijk kleine verschillen in vraagformulering. Dit betekent dat eerder gepubliceerde onderzoeksresultaten over zorgen rondom klimaatverandering mogelijk opnieuw moeten worden geïnterpreteerd, met meer aandacht voor de precieze formulering van de vragen.
Volgens Voorintholt helpen de resultaten onderzoekers niet alleen om bestaande onderzoeksuitkomsten beter te begrijpen, maar bieden ze ook waardevolle inzichten voor het ontwerpen van toekomstige enquêtes. Zorgvuldiger geformuleerde vragen kunnen de betrouwbaarheid en vergelijkbaarheid van onderzoek naar publieke opvattingen over klimaatverandering en andere maatschappelijke vraagstukken verbeteren.