De reis naar leiderschap – PhD-begeleiders klaarstomen voor sociaal veilig begeleiden.

De Rijksuniversiteit Groningen zet zich in om een werk- en leeromgeving te creëren waarin iedereen zich welkom en thuis voelt. Om dat te bereiken zijn er verschillende programma’s, cursussen, workshops en initiatieven op het gebied van sociale veiligheid. In ‘Social Safety Stories’ lichten we een aantal van deze initiatieven en de mensen die ze leiden graag uit. In deze editie vertelt Senior Learning & Development Specialist Anna Salzano waarom het opleiden van promotiebegeleiders een belangrijk aspect is van het verankeren van sociale veiligheid binnen de RUG. Zowel voor de promovendi als voor de promotoren zelf.

Leiderschapsdynamiek

Anna’s functie kent verschillende aspecten, maar het belangrijkste is het ontwikkelen, coördineren en geven van trainingen en workshops. Ze is gespecialiseerd in academisch leiderschap en promotiebegeleiding, maar werkt ook aan het ontwikkelen van trainingen voor ondersteunend personeel in leidinggevende functies. Een rode draad in haar werk is het verbeteren van de manier waarop mensen in leidinggevende rollen die rol op zich nemen en vervullen. ‘Een leiderschapsrol hebben, of het nu gaat om een promotor of een manager, betekent verantwoordelijkheid nemen voor een ander. Het vereist ook een bewustzijn van machtsdynamiek’, legt ze uit. Wat ze doet, noemt ze liever niet lesgeven of opleiden. De juiste bewoordingen zijn belangrijk voor haar. Ze ziet het liever als trainen en ontwikkelen. ‘Ik vertel ze niet hoe ze het moeten doen; we zoeken samen naar de juiste manieren.’

Begeleiderscursus

Om promovendi te kunnen begeleiden, moeten toekomstige begeleiders een training volgen over hoe ze dat effectief en veilig kunnen doen. Toen Anna vijf jaar geleden bij HR&Health begon, werd ze specifiek aangenomen om zo’n cursus te ontwikkelen. Onderdeel van de opdracht was ook het ontwikkelen van de MOOC (massive open online course), ‘Successful PhD Supervision: A Shared Journey’. De MOOC vormt de basis van de kwalificatie. Daarna volgen de deelnemers drie workshops om hun kennis verder te verdiepen. Er zijn in totaal twaalf workshops, die betrekking hebben op verschillende onderdelen van het begeleidingsproces. De workshops richten zich op praktische zaken, zoals het selecteren van de juiste kandidaat en het ‘go/no-go’-gesprek. Andere workshops richten zich op de relatie tussen promovendus en begeleider: coaching, feedback en sociale veiligheid. En weer andere gaan dieper in op de promotoren zelf: wie zijn ze, wat zijn hun waarden en wat is hun leiderschapsstijl? De workshops worden in kleine groepen gegeven en zijn vooral gericht op het oefenen van bepaalde gesprekken, het bespreken van casussen en het geven van feedback. Dit is het derde jaar dat het programma loopt, en tot nu toe hebben ongeveer 300 mensen het doorlopen.

Omstandigheden verbeteren

Deze training is erg belangrijk, zegt Anna. ‘Aan de ene kant zijn promovendi het meest kwetsbaar. Ze zijn afhankelijk van hun promotor, die in zekere zin hun toekomst in handen heeft’, legt ze uit. ‘Het is dus belangrijk dat deze nieuwe promotoren zich daarvan bewust zijn en weten hoe ze hen op de juiste manier moeten begeleiden. Ook al ligt mijn focus op de promotoren, het doel is eigenlijk om de omstandigheden voor de promovendi te verbeteren’, vervolgt ze.

Op weg naar leiderschap

Tegelijkertijd zijn de promotoren meestal junioronderzoekers, die zelf ook nog aan het begin van hun carrière staan. Anna voegt toe: ‘Wanneer ze een promovendus gaan begeleiden, is dat de eerste keer dat ze verantwoordelijk zijn voor iemand anders. Het is echt het begin van hun reis naar leiderschap.’ Natuurlijk hebben ze zelf ook aan de andere kant gestaan, waarschijnlijk nog niet zo lang geleden, maar volgens Anna kan de overstap naar leidinggeven rommelig verlopen. ‘Als mensen gaan samenwerken, gaat dat misschien prima, maar als er problemen ontstaan omdat er vooraf geen afspraken zijn gemaakt, kan dat een echt probleem worden’, legt ze uit. En als dingen niet worden uitgesproken omdat ze moeilijk zijn, kunnen er sociaal onveilige situaties ontstaan. ‘We helpen hen verwachtingen te scheppen en de zaken op tafel te leggen, te praten over grenzen, communicatie en hoe ze met emoties en gevoelens om kunnen gaan’, vervolgt Anna. ‘En als je eenmaal begint over deze zaken te praten, is het later makkelijker om ze aan te pakken.’ Anna’s belangrijkste punt is dat ze wil dat begeleiders zich bewust zijn van de verantwoordelijkheid die ze dragen. ‘Niet alle academici willen leidinggevenden zijn, maar dat is wel wat ze worden als ze promovendi begeleiden. En het is in ieders belang dat we hen de vaardigheden en het bewustzijn bijbrengen om dit op de voor iedereen veiligste manier te doen.’

Hier vind je meer informatie over het programma Sociale Veiligheid en de ondersteuning die de RUG jou kan bieden.