Tracing social inclusion throughout the life-course
Het volgen van sociale inclusie gedurende de levensloop bij schizofreniespectrumstoornissen
Sociale inclusie—het gevoel erbij te horen, mee te doen en betekenisvolle relaties op te bouwen—is vaak moeilijk voor mensen met een schizofreniespectrumstoornis (SSD). Dit proefschrift van Jaisi Hao onderzoekt hoe SSD zich ontwikkelt gedurende het leven en gebruikt sociale inclusie als lens om dat proces beter te begrijpen. Sociale inclusie is daarbij niet alleen een doel van behandeling, maar ook een belangrijk onderdeel van hoe de stoornis zich vormt en ontwikkelt.
Op basis van gegevens uit Nederland, Denemarken en Spanje komen drie kerninzichten naar voren. Ten eerste is sociale inclusie veelzijdig en persoonlijk: mensen nemen op verschillende manieren deel aan de samenleving en ervaren uitsluiting op uiteenlopende manieren. Ten tweede ontwikkelt SSD zich langs een breed continuüm, van vroege kwetsbaarheid tot een eerste psychose en latere uitkomsten, met zeer verschillende levenspaden. Ten derde lijken ervaringen in de jeugd—hoe kinderen en jongeren omgaan met uitdagingen—sterk samen te hangen met hun latere mogelijkheden om mee te doen en zich verbonden te voelen. Kwetsbaarheden ontstaan vaak al vroeg en kunnen zich in de loop van het leven opstapelen. Sociale inclusie blijkt bovendien relatief stabiel, geworteld in de ontwikkeling en leefomgeving van jongeren.
Het proefschrift pleit voor toekomstgerichte strategieën die met mensen meegroeien, met aandacht voor jeugdontwikkeling, veerkracht en het tijdig signaleren van problemen. Door inclusie al vanaf jonge leeftijd te versterken, kunnen we bijdragen aan veerkrachtigere mensen en een samenleving waarin meer ruimte is voor iedereen.