Rethinking Geoheritage
Aardkundig erfgoed: interpretatie en machtsverhoudingen in geoparkbestuur en toerisme
Aardkundig erfgoed verwijst naar geologische en geomorfologische landvormen en -processen die inzicht geven in de geschiedenis van de aarde. Veel van deze gebieden zijn aangewezen als geoparken, waar behoud en toerisme worden gecombineerd ter ondersteuning van regionale economische ontwikkeling, aardwetenschappelijk onderwijs en lokale gemeenschappen. Het blijft echter onduidelijk hoe deze doelstellingen in de praktijk in balans worden gebracht en hoe aardkundig erfgoed wordt gemobiliseerd via sociaaleconomische processen.
Met dit proefschrift onderzoekt Andi Zhuang hoe aardkundig erfgoed wordt gewaardeerd en gebruikt door verschillende belanghebbenden. Het gebruikt een casestudy van het Zhangjiajie UNESCO Global Geopark in China, op basis van interviews, enquêtes en participatieve methoden.
De resultaten laten zien dat betekenissen van aardkundig erfgoed worden geconstrueerd in de wisselwerking tussen bestuur en toeristische praktijken, waarin machtsverhoudingen een rol spelen. In Zhangjiajie worden gezaghebbende interpretaties geprioriteerd binnen een gefragmenteerd bestuurskader, terwijl lokale gemeenschappen worden gemarginaliseerd in de besluitvorming.
Binnen het toerisme promoten invloedrijke actoren vereenvoudigde narratieven om bezoekers aan te trekken, waarbij economische belangen prioriteit krijgen boven behoud en educatie. Hierdoor concentreren bezoekers zich op kerngebieden, terwijl perifere rurale gebieden worden verwaarloosd. Deze dynamiek leidt tot spanningen tussen behoud, educatie, economische ontwikkeling en gemeenschapsbelangen, wat het vermogen van geoparken beperkt om hun doelstellingen te realiseren.
Het proefschrift stelt dat deze spanningen alleen kunnen worden aangepakt door aardkundig erfgoed te erkennen als een sociaal geconstrueerd en betwist domein, gevormd door machtsverhoudingen. Dit vraagt om meer inclusieve en collaboratieve vormen van bestuur, waarin diverse belanghebbenden betrokken worden bij de waardering, het gebruik en het beheer van aardkundig erfgoed.