Between support and independence
Zelfredzaamheid van alleenstaande gevluchte jongeren in Nederland
Veel alleenstaande gevluchte jongeren komen zonder ouders of verzorgers naar Nederland. Ze moeten vaak in korte tijd zelfstandig worden. Rond hun achttiende verjaardag eindigt de voogdij en krijgen zij meer verantwoordelijkheid voor huisvesting, inkomen, onderwijs en zorg. Hoewel er mogelijkheden blijven voor opvang en begeleiding, vraagt deze overgang veel van hen. Lise Hacquebord onderzocht hun ontwikkeling en ervaringen tijdens de overgang naar volwassenheid, evenals factoren die bijdragen aan hun welzijn.
Voor haar onderzoek zijn alleenstaande gevluchte jongeren gedurende meerdere jaren gevolgd. Ook de ervaringen van professionals zijn in kaart gebracht door middel van focusgroepen. De resultaten laten zien dat veel jongeren veerkrachtig zijn en zich positief ontwikkelen. Hun zelfredzaamheid, veerkracht en sociaal-maatschappelijk functioneren nemen gemiddeld toe tijdens de overgang naar volwassenheid. Tegelijkertijd zijn er grote verschillen tussen jongeren. Sommigen ontwikkelen zich positief, terwijl anderen blijven worstelen met tegenslagen. Vrijwel alle jongeren krijgen te maken met uitdagingen, zoals taalbarrières, complexe regelgeving en beperkte sociale netwerken.
Jongeren en professionals benadrukken het belang van tijdige voorbereiding op de overgang naar volwassenheid, duidelijke informatie en continuïteit van begeleiding. De vele veranderingen rond de achttiende verjaardag kunnen overweldigend zijn. Jongeren die stapsgewijs werden voorbereid, voelden zich beter toegerust voor zelfstandigheid.
Een belangrijke bevinding is dat zelfredzaamheid niet lijkt samen te hangen met mentale gezondheid; veerkracht lijkt een belangrijkere voorspeller voor mentale gezondheid. Een succesvolle overgang naar volwassenheid vraagt daarom om meer dan zelfstandigheid alleen: ook veerkracht, passende ondersteuning en een geleidelijke overgang zijn essentieel.