Seeing the whole story
Meetmethoden voor leestempo van mensen die gezichtsveld deels missen
Mensen met homonieme hemianopsie (HH) als gevolg van niet-aangeboren hersenletsel kunnen een gedeelte van hun gezichtsveld (vaak de helft of een kwart) niet meer waarnemen. Hierdoor kunnen leesproblemen ontstaan, zoals een lager leestempo, leesfouten en moeite met oriëntatie in de tekst. Sarah Tol heeft methoden om lezen te meten en de potentiële effectiviteit van twee leestrainingen voor mensen met HH onderzocht. Een belangrijke boodschap is dat het meenemen van (geïndividualiseerde) zelfrapportage-maten minstens zo belangrijk is als het meenemen van de veelgebruikte leestempo-maat.
Literatuuronderzoek onder trainingsstudies voor mensen met HH laat zien dat leestempo de meest voorkomende maat is. Zelfgerapporteerde maten worden minder frequent meegenomen in leestrainingonderzoek, en er werden geen zelfrapportage-maten gevonden waarbij de kwaliteit van het instrument bekend was. In dit proefschrift worden daarom de ontwikkeling en de kwaliteiten van een nieuwe vragenlijst voor leesklachten na HH gepresenteerd: de Hemianopia Reading Questionnaire (HRQ).
Verder worden twee leestrainingen beschreven die als doel hebben om het lezen bij mensen met HH te verbeteren. De Vistra is een training waarbij mensen leren andere oogsprongen te maken tijdens lezen, en bij de (nog weinig onderzochte) Geroteerd Lezen leestraining leren mensen geroteerde tekst lezen welke zoveel mogelijk in het intacte gezichtsveld terecht komt. De effecten werden middels taakprestatie (leestempo), zelfrapportage (HRQ) en interviews bestudeerd. De resultaten lieten de potentie van de twee leestrainingen zien om het lezen te verbeteren, evenals het belang van zowel op taakprestatie- als zelfrapportageniveau te meten en individuele leesklachten en -doelen in kaart te brengen.