Skip to ContentSkip to Navigation
Kapteyn Astronomical InstitutePublieksactiviteiten

Blaauw lezing

Poster Blaauwlezing 2018
Poster Blaauwlezing 2018

Ieder jaar organiseert het Kapteyn Instituut de Blaauw lezing. Dit is een lezing voor een algemeen publiek die verzorgd wordt door een internationaal bekende astronoom. Het niveau is zodanig dat ook de geïnteresseerde leek het kan volgen. Dit jaar wordt de Blaauw lezing gehouden op woensdag 31 oktober in de Aula van het Academiegebouw van de Rijksuniversiteit Groningen, aanvang 20:00 uur.

Blaauw lezing 2018: The world’s most advanced eyes on the sky

Advances in technology have enabled marvellous progress in our understanding of the Universe. Today’s telescopes allow study of the Universe all the way back in time to its earliest stages, and they provide firm evidence for planets orbiting other stars. They may -- in the near future -- reveal the existence of life on other worlds. The lecture will address the longstanding link between technology and astronomy, the role of international cooperation, and touch on the development and achievements of ESO’s Very Large Telescope, of the Hubble and Gaia space telescopes, and will briefly look forward to ESO’s future Extremely Large Telescope with its 39m diameter main mirror.  

Tim de Zeeuw received his PhD degree from Leiden University in 1984. He subsequently held fellowships at the Institute for Advanced Study and at the California Institute of Technology before returning to Leiden in 1990 as professor of theoretical astronomy. His research focuses on the formation, structure and dynamics of galaxies including our own Milky Way. He was co-PI of the SAURON project, which combined theoretical modelling and ground-breaking integral-field spectroscopy to revolutionise our understanding of the nature and formation of early-type galaxies. He has supervised 30 PhD theses, was co-founder of the Lorentz Center in Leiden, directed the Netherlands Research School for Astronomy NOVA and the Leiden Observatory, served on oversight committees for AURA, ESA, ESO and NASA, and led the development of the European Science Vision for Astronomy in 2007. He was Director General of ESO from 2007-2017, a period in which the Very Large Telescope was equipped with second generation instruments, the construction of ALMA was completed, and construction of the 39m Extremely Large Telescope was approved, funded and started. He has since returned to Leiden, and also holds a visiting professorship at the Max Planck Institute for Extraterrestrial Physics. De Zeeuw received the 2001 Prix Descartes-Huygens, the 2010 Brouwer Award of the Dynamical Division of the American Astronomical Society, and holds honorary doctorates from the Universities of Lyon, Chicago and Padua.

Tim de Zeeuw, Blaauw Professor 2018
Tim de Zeeuw, Blaauw Professor 2018

De Blaauw leerstoel en Blaauw lezing

De Blaauw leerstoel en de Blaauw lezing zijn ingesteld in 1997, als deel van een zestal "visiting professorships" in de Faculty of Science and Engineering (voorheen Faculteit der Wiskunde en Natuurwetenschappen) op initiatief van Prof. Dr. P.C van der Kruit die toen decaan van de faculteit was. Deze mogelijkheid werd destijds gegeven door het College van Bestuur, maar de financiële steun van zowel CvB en FSE zijn inmiddels opgeheven. De Blaauw leerstoel wordt nu gefinancierd uit de Facultaire toelage aan Prof. Dr. P.C. van der Kruit als vernoemd Jacobus C. Kapteyn hoogleraar. De Blaauw hoogleraar wordt geselecteerd door de wetenschappelijke staf van het Kapteyn Instituut middels een advies aan het bestuur van de FSE, die vervolgens de benoeming doet. De Blaauw hoogleraar brengt een periode van (bij voorkeur) twee maanden door aan het Kapteyn Instituut en heeft daar als taak vooral kontakt te hebben met de studenten, promovendi en postdocs. Criteria voor de selectie zijn eminente onderzoeksprestaties en brede kennis van het vakgebied, resulterend in een prominente internationale status in de astronomie en goede didactische kwaliteiten.

De leerstoel is vernoemd naar Prof. A. Blaauw vanwege zijn wetenschappelijke en organisatorische prestaties en zijn belangrijke rol voor de Groningse, Nederlandse en internationale sterrenkunde.

Blaauw hoogleraren

Michael Feast (South-African Astronomical Observatory and University of Cape Town, Zuid-Afrika, 1999)

Rob Kennicutt (Steward Observatory and University of Arizona, USA, 2001)

Martin Harwitt (Cornell University, USA, 2002)

Ken Freeman (Mount Stromlo Observatory and Australian National University, Australië, 2003)

Joe Silk (Oxford University, Engeland, 2004)

Simon  White (Max-Plack-Institut fur Astrophysic, Duitsland, 2005)

Colin Norman (Space Telescope Science Institute and Johns Hopkins University, USA, 2006)

Donald Lynden-Bell (Cambridge University, Engeland, 2007)

Andrea Ferrara (Scuola Normale Superiore, Pisa, Italië, 2008)

Scott Tremaine (Institute for advanced study in Princeton, USA, 2009)

Ron Ekers (Australia Telescope National Facility, CSIRO, Australië, 2010)

Françoise Combes (Paris Observatory, LERMA, Frankrijk, 2011)

Roger Blandford (Kavli Institute for Particle Astrophysics and Cosmology (KIPAC) at SLAC, Stanford University, 2012)

Daniela Calzetti (University of Massachussets, Amhurst, USA, 2013)

Alex Szalay (Johns Hopkins University in Baltimore, USA, 2014)

Mark Krumholz (University of California, Santa Cruz, USA, 2015)

Rosemary Wyse (Johns Hopkins University, Baltimore, USA, 2016)

Anna Scaife (Jodrell Bank Interferometry Centre of Excellence at the University of Manchester, Engeland, 2017)

Professor Adriaan Blaauw

Professor Adriaan Blaauw is geboren in Amsterdam in 1914. Hij studeerde in Leiden en werkte vanaf 1938 in Groningen bij Professor P.J. van Rhijn. In 1945 ging hij terug naar Leiden, maar hij voltooide zijn proefschrift kort daarna hetgeen uitmondde in een promotie bij Professor Van Rhijn aan de RUG in 1946. Zijn proefschrift was getiteld "A study of the Scorpio-Centaurus cluster". Hij werkte in die jaren daarop tweemaal voor langere perioden aan de Yerkes sterrenwacht bij Chicago en nam deel aan de Leidse astronometrie (nauwkeurige positie-metingen van sterren) expedities in Kenya. In 1953 vertrok hij voor een aanstelling als associate professor aan de genoemde Yerkes Observatory en de universiteit van Chicago. In 1957 kwam hij terug naar Groningen om het directeurschap op zich te nemen van het Sterrenkundig Laboratorium "Kapteyn". Dat deed hij voortvarend en hij slaagde erin de enigszins in het slop geraakte Groningse astronomie weer nieuw leven in te blazen en de prominente plaats terug te geven die het onder Kapteyn zelf had gehad.

Professor Blaauw was heel nauw betrokken bij de oprichting van de European Southern Observatory (ESO), dat nu met de grootste optische teleskoop ter wereld op Paranal in Chili een absoluut leidende rol speelt in de sterrenkunde werdelwijd. Van 1970 tot  en met 1975 was hij er Directeur Generaal van. Na afloop van zijn termijn besloot hij naar Leiden te gaan, waar hij tot zijn pensioen in 1981 bleef. In die tijd was hij President van de International Astronomical Union (IAU). Ook leidde hij de definiering van het wetenschappelijke programma voor de uiterst succesvolle astronometrische satelliet Hipparcos. Na zijn pensioen kwam Professor Blaauw terug naar Groningen en was tot zijn overlijden als emeritus hoogleraar verbonden aan het Kapteyn Instituut.

Naast zijn prestigieuze internationale posities is hij gedurende zijn hele carriere onderzoek blijven doen. Zijn professionele vakgebied betreft de studie van de structuur van ons Melkwegstelsel en de vorming van sterren. Zijn belangrijkste bijdragen zijn de verklaring van de oorsprong van sterren die met hoge snelheid bewegen in ons Melkwegstelsel en de beschrijving van stervorming in zogenaamde associaties.

Na zijn emeritaat in 1981 keerde Professor Blaauw terug naar het Kapteyn Instituut in Groningen. In zijn latere jaren schreef hij boeken over de geschiedenis van IAU en ESO, maar ook enkele historische studies over Drentse boerderijen. Ook bleef hij betrokken bij het onderzoek van jonge stergroepen, van "hardlopers" en hun relaties tot pulsars en supernovae, en hield hij een belangrijk aandeel in de wetenschappelijke discussies op het Kapteyn Instituut. Nog in zijn laatste maanden gaf hij vele uitvoerige interviews en voordrachten over de geschiedenis van de Nederlandse en de wereldwijde sterrenkunde. Hij is overleden op 1 December 2010.

Elk jaar wordt de Blaauw-lezing gehouden door een vooraanstaande astronoom.

Laatst gewijzigd:27 juli 2018 12:49
printView this page in: English