In memoriam: Louwrens Hacquebord (1947 - 2026)
Op 30 april 2026 is oud-directeur van het Arctisch Centrum Louwrens Hacquebord overleden. Louwrens heeft een sterk fundament gelegd waar het Arctisch Centrum nog steeds op floreert.
Louwrens kwam eind jaren ’70 als onderzoeker in dienst bij het Arctisch Centrum. Hij verwierf landelijke bekendheid als leider van de opgravingen van de walvisvaarders nederzetting Smeerenburg in het noordoosten van Spitsbergen. Zijn promotieonderzoek ronde hij cum laude af in 1984. De opgravingen in Smeerenburg spreken bij vele tot de verbeelding, met name het textiel dat in de graven van de walvisvaarders werd gevonden bleek van uitmuntende kwaliteit en geeft een bijzonder inkijkje in de kleding die de walvisvaarders in de 17e eeuw droegen tijdens de jachtactiviteiten. Hoe bijzonder deze vondst is blijkt wel uit het feit dat het Rijksmuseum een tentoonstelling organiseerde naar aanleiding van de opgravingen. De vitrine met mutsen is nog steeds een onderdeel van de vaste collectie van het museum.
Zijn latere onderzoek bracht hem op vele andere plekken op Spitsbergen, niet alleen om de restanten van de walvisvaart te bestuderen, maar ook de restanten van de vroege mijnbouw, met name de kolenmijnen. Zijn onderzoek bleef niet beperkt tot Spitsbergen maar bracht hem ook naar Jan Mayen, Antarctica, en Nova Zembla. Op Nova Zembla vond in 1992 een bijzondere expeditie plaats toen Louwrens met collega’s restanten van het Behouden Huys van de overwintering van Willem Barentsz en 16 bemanningsleden onderzocht.
Maar Louwrens was veel meer dan een onderzoeker. Hij bracht zijn werk naar het brede publiek door vele optredens in de media, publiekslezingen en boeken. Hij vormde hiermee een belangrijke schakel tussen het poolonderzoek en het Nederlandse Poolbeleid. Dit publieke werk leidde er onder andere toe dat, sinds de oprichting in 1992, hij Nederland vertegenwoordigde in de International Arctic Science Committee (IASC). In 2000 werd hij daar vice-voorzitter en 8 jaar maakte hij deel uit van de IASC Executive Committee.
Louwrens heeft een cruciale rol gespeeld bij het door Nederland verkrijgen van de waarnemerstatus in de Arctische Raad. Hij volgde de internationale ontwikkelingen in de jaren voorafgaand aan de oprichting van de Arctische Raad nauwgezet en dankzij zijn vele internationale contacten zorgde hij er voor dat Nederland vanaf het begin meedeed met de werkgroepen AMAP en CAFF. Ook aan de betrokkenheid van Nederland bij het beheer van het Zuidpoolgebied heeft Louwrens in belangrijke mate bijgedragen. Hij leidde de Nederlandse expeditie naar Antarctica in 1990-1991, die een jaar later resulteerde in toekenning van de consultatieve status (medezeggenschap) onder het Antarctisch Verdrag.
In vele opzichten is Louwrens een pionier geweest en een moderne onderzoeker avant la lettre. Hij legde contacten met het bedrijfsleven voor financiering van veldwerk, hij had een uitgebreid internationaal netwerk, was sterk in wat we nu ‘education and outreach’-activiteiten noemen en betrok stakeholders bij onderzoek in een tijd waarin wetenschap vaak nog vanuit een ivoren toren werd bedreven. Louwrens heeft ook veel betekend voor jonge onderzoekers. Zijn zetje in de rug is voor veel mensen cruciaal gebleken voor een carrière in het poolonderzoek.
In 2011 is Louwrens benoemd tot Officier in de Orde van Oranje-Nassau vanwege zijn gezichtsbepalende rol voor het Nederlandse poolonderzoek en zijn centrale positie binnen een hele generatie Nederlandse poolonderzoekers.