Skip to ContentSkip to Navigation
About usNews and EventsNews articles

Aanleren van leerstrategieën verhoogt motivatie en bevordert prestaties van leerlingen – reviewstudie

19 februari 2015

Om zelf hun leerproces te kunnen sturen, moeten leerlingen beschikken over verschillende leerstrategieën. Leerkrachten kunnen hen helpen om zich deze leerstrategieën eigen te maken. Dat zorgt voor beter zelfregulerend leren en verhoogt de leerprestaties en motivatie, zo blijkt uit een literatuuronderzoek van onderzoekers van het GION van de Rijksuniversiteit Groningen.

Leerlingen hebben vaak moeite om hun eigen leerprocessen te sturen. Voor dit zogenoemde zelfgestuurd leren hebben zij zowel cognitieve als metacognitieve leerstrategieën nodig. Leerlingen moeten, met andere woorden, informatie kunnen onthouden en deze laten aansluiten bij wat ze al weten. Én ze moeten hun leerprocessen kunnen plannen en controleren. Ze zijn daartoe meer geneigd wanneer ze gemotiveerd zijn.

Cognitieve en metacognitieve strategieën combineren

Leerkrachten kunnen leerlingen helpen deze leerstrategieën onder de knie te krijgen. Dat blijkt uit een inventarisatie van wetenschappelijke en praktijkgerichte literatuur over het primair, voortgezet en hoger onderwijs in Nederland en Vlaanderen.
Het beste kunnen leerkrachten een combinatie van cognitieve en metacognitieve strategieën aanbieden. Bij begrijpend lezen bijvoorbeeld, leren leerkrachten kinderen na te denken over wat ze al weten over het onderwerp en woorden op te zoeken die ze niet kennen – dat zijn cognitieve strategieën. Tegelijkertijd leren zij leerlingen om tijdens het lezen regelmatig voor zichzelf te herhalen waar de tekst over gaat – een metacognitieve strategie.

Leerprestaties bevorderen

De cognitieve strategieën ‘relateren’, ‘analyseren’ en ‘structureren’ werken het beste samen met de metacognitieve strategieën ‘oriënteren’, ‘plannen’ en ‘evalueren’. Relateren betekent dat je verbanden kunt leggen en dingen kunt vergelijken. Analyseren wil zeggen dat je een leertaak in stukjes kunt opdelen. Door te structureren kun je informatie ordenen. Verder is het dus handig als een leerling zich ook weet te oriënteren of voor te bereiden op het leerproces, en dit weet te plannen en te evalueren.

Hints, vragen en voordoen

Leerkrachten kunnen deze vaardigheden het beste bijbrengen door hints te geven op het moment dat kinderen een duwtje in de rug kunnen gebruiken. Verder kunnen zij met gerichte vragen leerlingen laten nadenken over de te gebruiken leerstrategieën. Tot slot helpt het als zij voordoen hoe zij een taak zouden aanpakken en vertellen waarom ze dat zo doen.

Motivatie en vertrouwen

Leerlingen zijn meer geneigd zijn om gepaste leerstrategieën in te zetten wanneer ze gemotiveerd zijn. Bovendien werkt het gebruik van leerstrategieën ook op zichzelf motiverend. Leerkrachten kunnen leerlingen hierbij helpen door aandacht te besteden aan motivationele en affectieve leerstrategieën. Van belang is dat leerkrachten hun leerlingen helpen om de relevantie van leren en taken in te zien en hen waardering leren opbrengen voor de taken die ze moeten uitvoeren. Tevens is het belangrijk dat leerlingen het vertrouwen krijgen dat ze taken met succes kunnen volbrengen.

Over het onderzoek

Dit onderzoek is één van twee reviewstudies rond ‘Leren en instructie’, die het Nationaal Regieorgaan Onderwijsonderzoek financierde vanuit het praktijkgerichte onderwijsonderzoek. Tegelijkertijd werden ook drie praktijkgerichte reviewstudies gehonoreerd rond ‘Kwaliteit van toetsen en beoordelen’.

Kostons, A. S. Donker & M.-C. Opdenakker, Zelfgestuurd leren in de onderwijspraktijk. Een kennisbasis voor effectieve strategie-instructie. GION onderwijs/onderzoek, Rijksuniversiteit Groningen, 2014.

Meer informatie

Laatst gewijzigd:08 oktober 2018 12:20

Meer nieuws

  • 16 juli 2019

    13 Veni-subsidies voor jonge Groningse onderzoekers

    Dertien onderzoekers van de Rijksuniversiteit Groningen (RUG) en het UMCG krijgen van NWO een Veni-subsidie in het kader van de Vernieuwingsimpuls. Een mooi resultaat; vorig jaar ontvingen twaalf Groningers een Veni. Veni-subsidies zijn bestemd voor...

  • 10 juli 2019

    Beving van Westerwijtwerd had impact in de wijde omgeving

    De aardbeving van Westerwijtwerd op 22 mei 2019 werd in de gemeenten Loppersum, het Hogeland en Groningen door een grote meerderheid van de bevolking gevoeld. Vrijwel niemand had direct na de beving acute hulp nodig. Wel stelt men kort na de beving...

  • 08 juli 2019

    Zeven RUG-projecten krijgen financiering via de NWA Ideeëngenerator

    De NWO heeft aan 37 out-of-the-box onderzoeksideeën financiering toegekend vanuit de Ideeëngenerator. Een belangrijk kenmerk van de projecten is een mogelijke maatschappelijke impact. Elk van de onderzoekers krijgt 50.000 euro beschikbaar om met samen...